Karaciğer tümörlerinde kriyoablasyon son dönemlerde termal ablasyonlara alternatif olarak gündeme gelmiştir. Girişimsel radyoloji kliniğimizde kriyoablasyon böbrek kanserlerinde, tiroid kanserlerinde, akciğer ve meme kanserlerinde uygulanmaktadır. Santral yerleşimli karaciğer tümörlerinde ablasyon diğer yerleşim yerlerine göre safra yollarında hasar oluşturma riski yönünden tedavisi zorluklar içermektedir.
Ablasyon nedir? Ablasyon neden uygulanır? Ablasyon tedavisi termal enerji kullanılarak hastalıklı dokunun nekroza uğratılarak küçültülmesi ya da ortadan kaldırılmasıdır. Ablasyon tedavisi iyi huylu ve kötü huylu bir çok tümörün tedavisinde başarı ile uygulanmaktadır. Kanserde ablasyon tedavisinin uzun dönem sonuçları bilinmekte, küratif ve palyatif amaçla kullanılmaktadır. Girişimsel onkoloji bu bağlamda kanserde lokal tedavilerin uygulandığı girişimsel radyolojinin bir alt çalışma grubu olarak öne çıkmıştır.
Karaciğer kanserlerinde de ablasyon uzun dönemden beri başarı ile uygulanmaktadır.
Karaciğer Tümörleri
Karaciğerin en sık primer tümörü hepatosellüler karsinom (HCC) olmakla birlikte safra yolları kanserleri de daha az sıklıkla görülmektedir. Karaciğerin damar kökenli çok daha nadir tümörleri de bulunmaktadır. Karaciğerin tüm kanserleri içinde en sık kanser tipi ise diğer organlardan yayılan metastazlardır.
Karaciğer Tümörlerinde Tedavi
Karaciğerin erken dönem primer kanserlerinin tedavisinde cerrahi öncelikli tedavi olmasına karşın ancak hastaların %15’i bu şansı yakalayabilmektedir.
Metastatik karaciğer kanserlerinde de mümkün ise cerrahi, kemoterapi birlikte uygulanabilmekte uygun olmayan vakalarda karaciğer ablasyonu önerilmektedir. Metastatik karaciğer tümörlerinin tedavisinde 3 cm’ den küçük tümörlerde cerrahi ve ablasyon benzer başarı oranlarına sahiptir.
Ablasyon tekniklerinde çeşitli enerjiler kullanılmakla birlikte sıklıkla mikrodalga ve radyofrekans ablasyon uygulanmaktadır. Kriyoablasyon da son dönemlerde önem kazanmaktadır.
Santral Yerleşimli Karaciğer Tümörlerinin Ne Farklılığı Vardır?
Ablasyonda santral yerleşimli tümörlerin tedavisinde, safra yollarının korunması önem arzeder. Aksi taktirde safra yollarının hasarlanması önemli hastalık ve yaşamı tehdit eden risklere yol açar.
Santral Yerleşimli Karaciğer Tümörleri Nasıl Tedavi Edilir?
Santral yerleşimli karaciğer tümörlerinin cerrahi şansı yok ve kemoterapi dirençli ise lokal tedaviler ön plana çıkmaktadır. Santral kesimde karaciğerin büyük atardamarı, toplardamarı ve ana safra yolları bulunmaktadır. Bunlar için ana safra yolları termal travmaya daha duyarlıdır.
Santral yerleşimli karaciğer tümörlerinin tedavisinde, ana safra yollarına 1 cm’ den yakın yerleşimli kanserlerin tedavisinde, ablasyon safra yollarına hasar vermemek için safra yollarını koruma önlemleri alınmamış ise uygulanmamalıdır. Santral yerleşimli karaciğer kanserlerinin ablasyon ile tedavisi sırasında ana safra yollarının korunması amacıyla burun yoluyla safra yolların nazobilier tüp yerleştirilerek termal enerji kaynağına göre ısıtma ya da soğutma uygulanarak korunur. Kriyoablasyonda nazobilier tüpten ılık serum verilerek safra yolları ısıtılarak dondurmanın hasarı engellenmiş olur. Aynı seansta endoskopik yolla safra yoluna geri alınabilir plastik stentlerin de yerleştirilmesi yapılarak safra yolları korunur. Safra yollarına konan stentler 6-8 hafta sonrasında çıkarılabilir. Bu önlemler sayesinde termal tedavilerde safra yolları hasarlanma riski %0 ile 18 arasında değişmektedir.
Kriyoablasyon Nedir?
Kriyoablasyon nedir? Kriyoablasyon basitçe dondurma yöntemi ile uygulanan bir tedavidir. Bir çok hastalığın tedavisinde uygulanır. Kriyoablasyonda enerji kaynağı olarak sıvı nitrojen ya da argon gazı kullanılır.
Kriyoablasyon bir çok tümör tedavisinde kullanılmakta ve başarılı sonuçlar alınmaktadır.
Kriyoablasyon Avantajları Nelerdir?
Kriyoablasyon ana safra yollarının korunarak ablasyon uygulanmasına olanak sağlaması diğer ablasyon yöntemlerine avantaj oluşturmaktadır. Kriyoablasyonun en önemli avantajı yarattığı ablasyon alanının bilgisayarlı tomografi ve ultrasonografi ile takip edilebilmesi yani monitorize edilmesi diğer iki radyofrekans ablasyonu ve mikrodalga ablasyonuna göre avantaj sağlamaktadır. Bu durum hedef dışı dokularına ablasyon riskini azaltır.
Safra yollarına bitişik karaciğer kanserlerinin tedavisinde, safra yollarına hasar riski kriyoablasyonda %28 iken termal ablasyonda (mikrodalga ya da radyofrekans ablasyon) bu risk %68′ e çıkmaktadır. Kriyoablasyonda safra yolları hasarı riski azaltıldığı için daha rahat bir şekilde tümöre ablasyon uygulanarak ablasyon etkinliği artırılır ve bu sayede tümör kontrolü sağlanmış olur.
Safra yolları hasarı geliştiği durumlarda safra yolları drenajı tedavisi yapmak gerekebilir.
Karaciğer Tümörlerinde Kriyoablasyon Ne Zaman Kullanılır?
Kritik organlara yakın yerleşimli tümörlerin tedavisinde kriyoablasyon tercih edilebilir.
Kriyoablasyonun Riskleri Nelerdir?
Ablasyonun riskleri ve çözüm yolları termal yöntemlerde detaylı olarak tanımlanmıştır.
Kriyoablasyon riskleri nelerdir? Kriyoablasyonun riskleri kanama, enfeksiyon ve organ hasarlarıdır. Bu riskler kriyoablasyon yapılan organa göre değişmekte, ilave olarak sinir hasarları, cilt yanıkları, akciğerde hava kaçakları, kemikte kırıklar gelişebilir
.