Akciğer kriyoablasyonu, akciğer kanseri veya başka organlardan akciğere yayılan sınırlı sayıdaki metastazların, bilgisayarlı tomografi (BT) eşliğinde yerleştirilen özel iğnelerle dondurularak tedavi edilmesidir. Özellikle cerrahiye uygun olmayan erken evre akciğer kanserlerinde, oligometastatik hastalıkta ve cerrahi veya radyoterapi sonrası lokal nükslerde uygulanabilir. İşlem girişimsel radyoloji tarafından görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilir.
Akciğer kriyoablasyonu, son dönemlerde girişimsel radyoloji uygulamaları içinde popüler hale gelmiştir. Akciğerden kaynaklanan ya da başka organ kanserlerinin akciğer yayılması (metastaz) sonucu ortaya çıkan tüm akciğer kanser türlerinde akciğer ablasyonun uygulanabilmesi ve termal yöntemlere göre daha iyi tolere edilmesi kriyoablasyonu ön plana çıkarmıştır.
Akciğer Kanseri
Akciğer kanseri, kanser ile ilişkili ölümlerin global ölçekte lideri konumuna gelmiştir. Primer akciğer kanseri, en sık kanser olup kanserden ölümlerin de birincil nedeni konumundadır. İlave olarak akciğer, metastatik kanserler içinde de en sık tutulan ikinci organ konumundadır. Yaklaşık kanser hastalarının %4’ü aynı anda akciğer metastazı da gelişmiş olarak başvurmaktadırlar.
Akciğer Kanseri Tedavisi
Akciğer kanserlerinin tedavi opsiyonları farklı olup kanserin tipine, evresine, hastanın eşlik eden diğer hastalıklarına ve hastanın genel performansına bağlı olarak değişir. Cerrahi, erken dönem küçük hücreli dışı akciğer kanseri (NSCLC) ve az sayıda metastazı durumlarında (oligometastatik) hastalığın küratif tedavisi olarak son dönemlerde kabul edilmiştir. Buna karşın tüm hastalar cerrahiye aday olarak uygun olmamakta, daha az küratif tedaviler ön plana çıkmaktadır. Bu durumda görüntüleme eşliğinde perkütan ablasyon cerrahiye uygun olmayan akciğer kanserli hastalarda güvenilir ve efektif alternatif olarak sıklıkla uygulanmaktadır.
Akciğer kanserinde girişimsel radyoloji önemli bir rol üstlenmektedir. Tedavi öncesi akciğer biyopsisi, plevra drenajların, uygulanması, ablasyon ve port yerleştirilmesi gibi önemli katkılar sunmaktadır. Akciğer kanserinde uygulanan perkütan ablasyon yöntemleri radyofrekans ablasyon, mikrodalga ablasyon ve kriyoablasyonu kapsar ve her birinin etki mekanizması ve uygunlukları farklılık gösterir. Bütün bunların devamında akciğer ablasyonu, erken dönem küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve sınırlı metastaz bulunan olgularda (OMD) 1. ve 2. yıl yaşam süreleri %80-95 ve %65-85 oranlarında olup bu sonuçlar cerrahi ve sterotaktik vücut radyoterapisi (SBRT) sonuçları ile benzerlik göstermektedir.
Kriyoablasyonun Avantajları Nelerdir?
Kriyoablasyonun doğal yapısı gereği, ablasyon yapılan bölgeye yakın dokuların matriksinde bulunan kollajen girişim süresince korunur. İlave olarak kriyoablasyon, ısıtma ile yapılan ablasyon yöntemleri ile karşılaştırıldığında ablasyon zonunun daha doğru şekilde izlenmesine izin verir.
Bu avantajlar, potansiyel olarak hayati organlar ile dokular olan kalp, akciğer hilusu, pulmoner arterler, aorta, ana bronşlar ve plevraya yakın yerleşimli akciğer kanserlerinin ablasyonunda, kriyoablasyon tercih edilen ablasyon tekniği olarak öne çıkarmaktadır. Bu bulgular kritik yapılara komşu ya da santral akciğer tümörlerinin ablasyonunda kriyoablasyonu birincil ablasyon yöntemi haline geitrimiştir.
Akciğer kriyoablasyonu ciddi yan etkilerinin düşük olması nedeniyle güvenli bir tedavi olarak düşünülür. Komplikasyon riski, kullanılacak kriyoprobların sayısı ve ölçüsüne bağlı olarak artar. Komplikasyon riskinin özellikle arttığı durumlar olan daha önce radyoterapi alınmış olması ve çoklu kriyoablasyon probu kullanımı gibi durumlara özel dikkat gösterilmelidir.
Diğer yüksek ısının uygulandığı termal ablasyon teknikleri ile karşılaştırıldığında akciğer kriyoablasyonu daha erken, daha hızlı ve daha yaygın olarak ablasyon zonunun gerilemesini sağlar. Bu durum, tam olmayan ablasyonun ya da lokal tümörün gelişiminin erken şekilde tanımlanmasını kolaylaştırır.
Akciğer Kriyoablasyonu Kimlere Uygulanır?
- Kriyoablasyonun akciğer kanserlerinde uygulanmasından önce endikasyon onkoloji konseyinde detaylı tartışılır. Günümüzde evre la küçük hücreli dışı akciğer tümörü, cerrahiye aday olmadığında kriyoablasyon altenatif bir tedavidir.
- Çoklu ya da aynı anda bir kaç odakta küçük hücreli dışı akciğer kanseri küratif ablasyon tedavisine adaydır.
- Cerrahi ya da radyoterapi sonrası lokal ya da bölgesel nüks olduğunda (salvage tedavi) uygulanır.
- Metastaz sayısı az (Oligometastatik), çok fazla ilerlemeyen (oligoprogresif), tedaviye çok dirençli olmayan (oligoresistans) hedef tedavi ya da immünoterapi ile tedavi edilmiş küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinin akciğer metastazlarında kriyoablasyondan yararlanılır.
- Opere edilemeyen küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinde diğer evrelerde de lokal tümör kontrolü amacıyla sistemik tedaviye ek olarak kriyoablayon uygulanabilir.
- Oligometastatik diğer kanserlerin akciğer metastazlarında kriyoablasyon etkilidir.
- Akciğer kriyoablasyonu, hücre ölümüne yol açarken hücre içi içerikler olan DNA, RNA ve ısı şok proteinlerinin korunmasını sağlar. Bu dolaşıma salınan proteinler antijen gibi davranıp immün spesifik reaksiyonu uyarırlar, bu durum abskopal etki olarak tanımlanır. Bu etki immün aktivitenin, ablasyon yapılan dokunun daha uzağındaki kanser hücrelerini etkileyecek şekilde artışının sağlanmasıdır.
Akciğer Kriyoablasyonu Kimlere Uygulanmaz?
- Düzeltilemeyen pıhtılaşma durumları
- Genel durumun bozuk olması (ECOG performansı 2 ve üzerinde olması)
- Son dönem akciğer hastalığı ve şiddetli nefes yetmezliğinin bulunması
- Şiddetli akciğer amfizemi ve yaygın hava büllerinin olması
- Aktif akciğer enfeksiyonu
- Akciğer hilusuna yakın yerleşim, 1 cm’den kısa mesafenin bulunması durumunda kriyoablasyonun yapılmamamsı gerekir.
Kriyoablasyon Nasıl Uygulanır?
Akciğer kriyoablasyonu öncesi giriş yeri cilt üzerinde işaretlenir. Kriyoablasyon probu lezyonun büyüklüğüne göre bir ya da birkaç tane BT eşliğinde yerleştirildikten sonra 3 fazlı dondurma-eritme protokolü uygulanır. Dondurmanın en fazla olduğu anda BT’de ice-ball denilen buz topu büyüklüğü ve hayati organlar ile ilişkisi değerlendirilir. Durumda göre ablasyon zonu güvenli şekilde yönetilir. 3 fazlı kriyoablasyon akciğer içine olan kanamaları daha iyi kontrol ettiği gibi daha efektif bir ablasyon uygulanmasını sağlar.
Kriyoablasyonda dondurma ve eritme sikluslarının uygulanması ile doku nekrozu sağlanır. Standart kriyoproblarda argon fazı kullanımı ile -190°C altındaki sıcaıklıklara kadar düşülür.
Kriyoablasyonun Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?
- Nefes darlığı
- Ağrı
- Hava kaçağı (pnömotoraks); en sık komplikasyon olup görülme sıklığı %21 ile 62 arasında değişir.
- Kanama, balgamda kan gelmesi
- Plevra effüzyon, akciğeri saran zarlar arasında sıvı toplanması
- Ampiyem, akciğeri saran zarlar arasında iltihap toplanması
- Bronkoplevral fistül; 2 günü geçen hava kaçaklarında düşünülmeli.
- Sinir hasarı
- Cilt yaralanması görülebilir.
Akciğer Kriyoablasyonu Sonrası Takip Nasıl Yapılır?
İşlemden sonra 1. günde olası hava kaçaklarının tespiti amacıyla röntgen çekilir. Taburcu edildikten sonra 1. ay, 3. ay bilgisayarlı tomografi kontrolü, 6. ay ve 1. yılda PET-CT ile kontrolü önerilir.
♥ Akciğer kanserinde kriyoablasyon hakkında detaylı bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik Girişimsel Radyoloji merkezlerimizden randevu talepleriniz için 0533 336 48 30 numaralı telefonu hemen arayınız.
Akciğer Kriyoablasyon Tedavisinde Sık Sorulan Sorular
- Akciğer kriyoablasyonu nedir?
Akciğer kanserlerinin tedavisinde uygulanan bir girişimsel radyoloji tedavi yöntemidir.
- Akciğer kriyoablasyonu kimlere yapılır?
Akciğerden kaynaklanan ya da akciğere başka organlardan yayılan kanserlerin tedavisinde, cerrahi uygulanamayan erken evre kanserlerde ya da cerrahi ya da radyoterapi sonrası nüks eden kanserlerin palyasyoununda uygulanır.
- Akciğer kriyoablasyonu ne kadar sürer?
Lezyonun büyüklüğüne, sayısına ve işlemde kullanılan kriyoprob sayısına bağlı olarak 2-4 saat sürebilir.
- İşlem sırasında genel anestezi gerekir mi?
İşlem sırasında genel anestezi gerekmez, sedoanaljezi yeterlidir.
- Akciğer kriyoablasyonu ağrılı mıdır?
Termal ablasyon yöntemleri içinde en az ağrılı yöntemdir.
- İşlemden sonra hastanede yatmak gerekir mi?
Kriyoablasyondan sonra 1 gece yatmak gerekir.
- Akciğer kriyoablasyonundan sonra kanser tekrarlar mı?
Düşük olsa da tekrarlama riski bulunmaktadır. Bu durumda yeniden kriyoablasyon uygulanabilir.
- Akciğer metastazlarında kriyoablasyon uygulanabilir mi?
5’den az ve 3 cm’den küçük yani oligometastatik kanserlerin tedavisinde uygulanır ve yaşam süresini uzattığı gösterilmiştir.
♥ Akciğer kanserinde kriyoablasyon hakkında detaylı bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik Girişimsel Radyoloji merkezlerimizden randevu talepleriniz için 0533 336 48 30 numaralı telefonu hemen arayınız.