Kemik iliği biyopsisi ve aspirasyonu sık uygulanan bir tanı yöntemi olup bir çok hastalığın teşhisinde kullanılmaktadır. Girişimsel radyolojide görüntüleme eşliğinde bu işlem güvenle uygulanmaktadır.
Kemik İliği Biyopsisi Neden İstenir?
Kemik iliği biyopsisi bir çok hastalığın teşhisinde kullanılır. Hematolojik maligniteler diğer adıyla kan kanserleri, Hematoloji olmayan kanserler, enfeksiyon ve metabolik süreçlerin teşhisinde tanı koydururucudur.
Kemik iliği biyopsisi, klinikte görüntüleme eşliğinde olmaksızın yapılmakla birlikte girişimsel radyoloji bölümümüzde görüntüleme eşliğinde yapılması hasta güvenliğini artırmaktadır. Kemik iliği biyopsisi kemik biyopsisi gibi floroskopi veya bilgisayarlı tomografi eşliğinde yapılmakla birlikte, kemik iliği biyopsisi girişimsel radyoloji kliniğimizde bilgisayarlı tomografi eşliğinde uygulanmaktadır.
- Sebebi bilinmeyen kansızlık – anemi
- Lökosit düşüklüğü ya da lökosit fazlalığı
- Pıhtılaşmada rol oynayan trombosit düşüklüğü ya da fazlalığı
- Hemogram ya da periferik yayma incelemelerinde şüpheli durumların olması
- Nedeni bilinmeyen ateş
- Granulomatöz hastalık
- Lösemiden şüphelenilmesi
- Bilinen lenfoma evrelenmesi
- Depo hastalıklarından şüphe edildiği durumlarda yapılır.
Kemik İliği Biyopsisi Nasıl Yapılır?
Kemik iliği biyopsisi işlem hazırlığı nasıl yapılır?
İşlem öncesi hastanın kan testlerinin ve periferik yaymanın yapılmış olması gerekir. İşlem öncesi koagülasyon yani pıhtılaşma durumunun bilinmesi son derece önemlidir. Şiddetli trombositopenisi olan hastalarda trombosit sayısının 75000’nin üzerinde olması gerekir. Bazı hastalarda trombosit transfüzyonların rağmen bu sayı yükseltilemeyebilir. Literatürde trombosit sayısının 20000’nin üzerinde olmasının kemik iliği biyopsisi için yeterli olabileceğini bildiren literatürler bulunmaktadır.
Kemik biyopsisi işlemi nasıl uygulanır?
Kemik iliği biyopsisinde kemik biyopsisindeki teknikler ve hazırlıklar uygulanır. Kemik iliği biyopsisi, sedoanaljezi altında, bilgisayarlı tomografi eşliğinde uygulanır. Hastanın pozisyonu, uygun olduğu taktirde yüzüstü yatması tercih edilir. Bunun tolere edemeyen hastalarda sırt üstü pozisyon uygulanır. Pozisyona karar verildikten sonra giriş yapılacak iliak diğer adıyla leğen kemiği düzeyine denk gelecek şekilde cilt üzerine metal işaretler yani markırlar konur. Sakroiliak ekleme komşu superior posterior superior iliak kanat kullanılır.
BT’de giriş yerine karar verildikten sonra cilt temizliği yapılır ve steril koşullarda cilt örtülür. Cilt ve cilt altında lokal anestezi uygulanır. Kemik iliği iğnesi aşamalı olarak BT’de görülerek ilerletilir ve kemiğin korteksi geçildikten sonra medulla dediğimiz kemik iliğine ulaşılır.
Kemik iliği biyopsisi, kemik biyopsisinde olduğu trefin (trephine) biyopsişeklinde ve aynı seansta kemik iliğinden aspirasyon olarak yapılır. Trefin biyopsi Jamshidi iğnesi ile yapılır.
Trefin biyopsi nedir? Trefin biyopsi handle denilen tutucu bir kesimi ile birlikte içinden delici iğne geçirilen silindir bir iğne sisteminden oluşur. Kemiğin dış kısmından bulunan korteks delici iğne ile geçildiğinde kemik iliğine ulaştıktan sonra mandren denilen delici iğne geri çekilir. Bu şekilde aspirasyon yapılır. Aspirasyon enjektörlere alınır ve kan bir kaç lama yayılır. Bu aspirasyon aşamasından sonda en dış kısmındaki, iç kısmı boş silindir şeklindeki iğne kemik iliği içinde ilerletilirken içerisinde kemik iliği hücresi doldurulur. Bu teknik kemik biyopsisinde de uygulanır.
Kemik iliği biyopsisi hangi kemikten yapılır? Kemik iliği biyopsisi temel olarak iliak kemikten yapılır. İlhak kemiğe daha önce radyasyon uygulanan ya da osteomiyelit olduğu durumlarda sternumdan yapılır. Çocuklarda tibia da kullanılır.
Kemik iliği biyopsisi acı verir mi? Tolere edilebilir ve sınırlı bir ağrı ya da hassasiyet olabilir. Çocuk hastalarda işlem anestezi eşliğinde yapılır. Erişkinlerde genel anesteziye ihtiyaç duyulmaz.
Kemik iliği biyopsisi kaç dakika sürer? Kemik iliği biyopsisi 30-45 dk sürer. İşlemden sonra hastanın hareketsiz kalarak 4 saat takip edilmesi önerilir. Kemik iliği biyopsisi erken işlem sonrası takip, kanama riskinin ekarte edilmesi yönünden önemlidir.