Diyabetik ayakta osteomiyelit, şeker hastalığının korkulan risklerinden biri olup organ kayıplarının da önemli nedenlerinden biridir. Girişimsel radyoloji diyabetik ayak tanısından tedavisinde kadar önemli bir konumda olup multidisipliner yaklaşıma önemli katkılar sunmaktadır.
Diyabetik Ayak Nedir?
Şeker hastalarında ortaya çıkan ayak yaralarını tanımlamak için kullanılır. Şeker hastalarının %15-25′ inde diyabetik ayak gelişir. Diyabetik ayak, şeker hastalarında en önemli organ kaybı yani ampütasyon nedenidir.
Şeker Hastalarında Ayak Yarası Neden olur?
Şeker hastalarında ayak yarası gelişmesinde bir çok faktör tek başına ya da birlikte rol oynar. Diyabetik ayak diğer adıyla şeker hastalarında ayak yarası nedenleri;
- Yüksek ve kontrolsüz kan şekerine bağlı sinir hasarı (Diyabetik Nöropati)
- Diyabetik nöropatiye bağlı ayakların sık travmaya maruz kalması
- Yüksek ve kontrolsüz kan şekerine bağlı vücudu koruyan hücreler olan lökosit fonksiyonlarının bozulması
- Şekere bağlı enfeksiyonlara yatkınlık
- Ayak hijyeninin bozuk olması
- Şekere bağlı ayak damarlarında tıkanıklık nedeniyle ayaklara kan gitmemesidir.
Diyabetik Ayak Nasıl Teşhis Edilir?
Diyabetik ayak teşhisi oldukça kolay olmasına karşın dokuların etkilenme düzeyini ortaya koymak yönünden röntgen, Doppler ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme kullanılır.
Diyabetik ayakta görüntülemenin temel amacı osteomiyeliti ortaya koymak ve enfeksiyonun yaygınlığını saptamaktır. Bu tedavi kararı verilirken önemli parametrelerden biridir.
Osteomiyelit Nedir?
Kemiklerin iltihaplanmasıdır. Şeker hastalığı, osteomiyelitin sık nedenlerinden biridir. Osteomiyelit şeker hastalarında sıklıkla ülsere yaradan direkt komşuluk yolu ile gelişir.
Osteomiyelit Nasıl Teşhis Edilir?
Osteomiyelit teşhisi direkt röntgen ile konulabilirken erken dönem değişikliklerini manyetik rezonans görüntüleme daha doğru şekilde ortaya koyar. Manyetik rezonans görüntüleme hem osteomiyeliti, hem de çevresindeki yumuşak doku enfeksiyonlarını ortaya koyması yönünden birincil görüntüleme yöntemidir.
Ostemiyelit gelişmiş şeker hastalarında, böbrek fonksiyonları da bozulmuş ve henüz diyalize girmeleri gerekmeyebilir. Bu durumlarda kontrast madde kullanılması sakıncalı olabilir.
Şeker hastası olan hastada sol ayak 1. parmakta gangren mevcut olup röntgende 1.parmak kemiklerinde osteomiyelit bulguları izlenmektedir. Diz altı damar tıkanıklıkları PTA ile giderildikten sonra yapılan operasyonda osteomiyelit alanları rezeke edilerek tedavi tamamlanmıştır.
Diyabetik Ayakta Osteomiyelit Niçin Gelişir?
Şeker hastalarında ortaya çıkan ayak yarası osteomiyelit gelişimini kolaylaştırır. Diyabetik ayakta damar tıkanıklılığı, enfeksiyona yatkınlık, sinir hasarına bağlı sık travmaya maruziyet nedeniyle yumuşak doku ülseri derin dokulara ilerler. Erken dönemde tedavi edilmeyen ya da ihmal edilen ülser ve derin doku enfeksiyonları kemiklere yayılarak osteomiyelite neden olur.
Diyabetik Ayakta Osteomiyelit Nasıl Tedavi Edilir?
Ostemiyelit tedavisinde önce kültür alındıktan sonra patojene duyarlı, yüksek etkili ve damar yolu ile antibiyotikler başlanır. Ayak yarası tedavisi de osteomiyelit tedavisine benzerlik gösterir. Ortopedi uzmanının enfekte kemik kesimlerinin debritmanı ya da rezeksiyonu yapması da gerekebilir. Diyabetik ayak tedavisi multidisipliner yaklaşım gerektirir.
Osteomiyelit tedavisinde de diyabetik ayak tedavisindeki yaklaşımlar da dikkate alınmalı ve uygulanmalıdır. Atardamar darlık ve tıkanıklığının eşlik edip etmediğini anlamak için Doppler ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi anjiyografi ya da manyetik rezonans anjiyografi kullanılır.
Osteomiyeliti Kim Tedavi Eder?
Osteomiyelitin tedavisinde enfeksiyon hastalıkları uzmanı ve ortopedi uzmanı yakın işbirliği içinde çalışır. Atardamar darlığı ya da tıkanıklığı da eşlik ediyor ise girişimsel radyolog damar tedavisini, gereğinde karbondioksit anjiyografi ile birlikte balon anjiyoplasti, damar tıraşlaması, stent yerleştirilmesini uygular.
Osteomiyelitten Korunmak İçin Ne Yapılmalı?
Osteomiyelitten korunmak için yapılması gereken en önemli konu kan şekerinin ciddiyetle takip edilmesi ve normal sınırlarda tutulmasıdır. Yara gelişmesi durumdan çok hızlı aksiyon alınmalı ve yumuşak doku yarası ciddiyetle tedavi edilmelidir.
Osteomiyelitten korunmada diyabetik ayaktan korunmadaki kuralla yine geçerlidir. Diyabette beslenme, ayak hijyenine dikkat edilmesi, kan şekerinin düzenlenmesi, düzenli egzersiz, sigaradan uzak kalınması gerekir.
Girişimsel radyoloji bölümümüzde, diyabetik ayak tedavisi multidisipliner yaklaşımla ivediklikle uygulanmakta ve başarılı sonuçlar alınmaktadır.