Diyabetik ayak ihmal edilmeden, ilgili bölümlerin hızlı ve birlikte çalışması ile tedavi edilir. Diyabetik ayak, diyabet ya da şeker hastalarında ortaya çıkan, en ciddi komplikasyonlardan biridir. Şeker hastalarında, iyileşmeye dirençli ve organ kayıplarının sık nedeni olan ayakta yara ve ülserlerin gelişmesi durumudur. Girişimsel radyoloji diyabetik ayak tedavisinde önemli bir role sahiptir. Uzun yıllardan beri diyabetik ayak ile ilgili tecrübemiz sayesinde bir çok hastanın organ kayıplarını engellemiş ya da minimumda tutmayı başarmışızdır.
Diyabetik ayak görülme oranı %6-7’dir. Genel olarak uygulanan amputasyon ameliyatlarının %50-70′ i şeker hastalarında uygulanmaktadır.
Şeker hastalarında görülen diyabetik ayakta ortaya çıkan gangren ölü dokuyu temsil eder. Gangren siyah alanları temsil etmektedir. Gangrenin tek çözümü ampütasyon yani gangren alanlarının kesilip çıkarılmasıdır.
Diyabetik Ayak Tedavisi Nasıl Planlanır?
Diyabetik ayak tedavisinde en kritik aşama multidisipliner yaklaşımdır. Multidisipliner yaklaşım nedir? Bir hastalığı ilgilendiren tüm bölümlerin aynı anda, aynı duyarlılıkla, aynı hızda tedavinin bir parçası olması ve birlikte hareket etmesidir. Bu tedavi başarısını belirleyen en önemli aşamadır. Multidisipliner yaklaşım sayesinde organ kayıpları minimumda tutulabilmektedir.
Diyabetik Ayaklara Kim Bakar?
Diyabetik ayakların tedavisinde girişimsel radyoloji, ortopedi ve dahiliye temel bölümlerdir. Fakat hasta bazlı olmak üzere, kalp damar cerrahisi, endokrinoloji, nefroloji, plastik cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları da destek vermektedir. Şeker hastalığına bağlı ayak yarası olan hasta, girişimsel radyoloji bölümümüze direkt başvurabilmektedir. Girişimsel radyolojide, hızlı değerlendirme yapılarak tedavi süreci başlatılır.
Diyabetik Ayak Nasıl Tedavi Edilir?
Hastanın ilk başvurusunda yapılması gerekenler;
- İlk başvuruda kan tahlilleri (hemogram, üre, keratin, PT, PTT, INR, CRP, AKŞ, HbA1c, Kolesterol, Trigliserid, LDL, VLDL, HDL) istenir.
- Açık yara var ise yara kültürü alınır, kültür sonucu gelinceye kadar geniş spektrumlu antibiyotik başlanır.
- Alt ekstremite arterial Doppler ultrasonografi incelemesi yapılır. İhtiyaca göre bilgisayarlı tomografi anjiyografisi istenir.
- Gangren enfekte ya da kuru ise ortopedi ile görüşülüp debritman planı yapılır. Enfekte ve akıntının eşlik ettiği ülsere yaralarda damar tedavisi öncesi debritman yapılması tercih edilir.
- Ayak röntgeni ve gereğinde ayak manyetik rezonans görüntülemesi yapılır. Kemiklerin durumu değerlendirilir. Kemik iltihabı osteomyelit olarak tanımlanır. Bu durum ortopedi yaklaşımını belirler.
- Kan şeker sonuçlarına göre şeker tedavisi düzenlenir. Lipid düşürücü ilaçlar başlanır ve damar tıkanıklığı var ve tedavi yapılacak ise işlem öncesi kan sulandırıcı ilaçlar başlanır.
- Damar tıkanıklığı var ise girişimsel radyolojide damar tedavisi planlanır. Damar tedavisi, ameliyatsız yöntemler kullanılarak anjiyografi ünitesinde uygulanır. Balon, ilaçlı balon, stent, damar tıraşlaması gibi teknikler damar tıkanıklıklarının tedavisinde kullanılır.
Diyabetik ayakta atardamar tıkanıklığını gösteren ayak anjiyografisi. Diz seviyesinde tüm damarlar tıkalı olarak izlenmektedir.
Diyabetik Ayak Bakımı Nasıl Yapılır?
Şeker tedavisi düzenlenip ayak damar tıkanıklıkları giderildikten, enfeksiyon için antibiyotik tedavisi başlandıktan sonra ortopedi bölümünde yara bakımı yapılır. Gangren kesimleri ampute edildikten ve ülsere yaralar debrite edildikte sonra düzenli yara bakımı uygulanır.
Diyabetik Ayak Neden Geç İyileşir?
Doğru ve hızlı tedavi yaklaşımı uygulanmaz, hasta diyetine dikkat etmez, hasta ayak hijyenini ihmal eder, tedavinin gereklerini yerine getirmez ise diyabetik ayak iyileşmez ya da iyileşme geç olur.
Diyabetik Ayak Hangi Durumda İyileşmez?
Doğru tedavi uygulanmaz ya da doğru tedaviye rağmen hasta diyetini ihmal eder, şeker yüksek seyrede, ayak hijyenine uymaz ise diyabetik ayak iyileşmez ve doku kaybına neden olur.
Diyabetik Ayak Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Diyabetik ayak ilerleyicidir. Tedavi edilmez ise hayatı tehdit eden gangren, enfeksiyonun vücuda yayılmasına ve organ kayıplarına yol açar. Tedavi edilmeyen diyabetik ayak, şeker hastalarında önemli bir ölüm nedenidir.
Diyabetik Ayak Hangi Durumda Kesilir?
Diyabetik ayak yarasına gangren eşlik ediyor ise bu durum geri dönüşümsüzdür. Gangren ölü dokudur. Ölü dokunun amputasyonu yani kesilmesi gerekir. Amputasyon seviyesine damar açıklığı dikkate alınarak karar verilir. Damar tedavisi yapıldıktan sonra ampütasyon gangren alanı ile sınırlı kalabilir. Bu da hastanın yaşam kalitesini belirler. Tedavide amaç en az doku kaybı ile iyileşmeyi sağlamak olmalıdır.
Diyabetik Ayak ile ilgili daha detaylı bilgi için tıklayınız