Venöz Ülser

Venöz ülser kronik venöz yetmezliğin en ileri klinik bulgularından biridir. Venöz, toplardamar anlamına gelmekte olup venöz ülser bir toplardamar hastalığıdır. Bu yazıda yüzeyel toplardamar reflüsü ve kronik toplardamar tıkanıklığına bağlı gelişen venöz ülserlerin nedenleri, tanısı ve tedavisi ele alınacaktır. Girişimsel radyoloji venöz ülserlerin nedeninin belirlenmesi ve tedavisinde önemli bir role sahiptir.

Ülser Nedir?

Erozyon ve ülser deri ve mukozaların nekrozlu yangısıdır. Deri ve mukozalardaki yüzeyel nekroz erozyon olup iz bırakmadan iyileşir. Ülser ise erozyonun derinleşmesi sonucu oluşur, deri katmanı ile birlikte daha derin dokuları tutar ve iyileşir ise iz ya da yerinde defekt bırakır.

Ülserler çeşitli nedenlere bağlı gelişir, atardamar tıkanıklığına bağlı ülserler, venöz (toplardamar yetmezliği-kronik reflü ya da tıkanıklığına bağlı) ülserler ile şeker hastalarında sinir hasarına bağlı görülen nöropatik ülserlerdir. Diyabetik ayak ülserleri nöropati, periferik arter hastalığı veya bu faktörlerin birlikte bulunmasına bağlı gelişebilir.

Venöz Ülser Nedir?

Venöz ülser, kronik venöz yetmezliğe bağlı olarak özellikle bacağın alt kesimlerinde ve ayak bileği çevresinde gelişen kronik yaradır. Bacak ülserleri venöz yetmezlik, atardamar hastalığı ve nöropati gibi farklı nedenlere bağlı gelişebilir. Bunlar arasında venöz hastalık en sık nedenlerden biridir.

Venöz Ülser Nedenleri Nelerdir?

Venöz ülserin temelinde kronik venöz hipertansiyon bulunur. Buna yüzeyel veya derin toplardamarlardaki reflü, toplardamar tıkanıklığı ya da her ikisinin birlikte bulunması neden olabilir.

Varis nedeni olan venöz yetmezliğe bağlı gelişen ülserlerde risk faktörleri;

  • İleri yaş
  • Obezite
  • Hamilelik
  • Uzun süre ayakta durmak
  • Aile hikayesi

Venöz ülserlerin diğer nedeni toplardamar tıkanıklığıdır. Santral ya da periferal venöz trombozis-pıhtılaşma diğer adıyla derin ven trombozu hikayesi olan hastalarda temel neden toplardamar tıkanıklığı sonrası gelişen uzun dönem post-trombotik sendromdur.

Uzun dönem bacak toplardamar kapak hasarı ya da toplardamar tıkanıklığı sonrası gelişen venöz yetmezlik venöz hipertansiyona yol açarak, yumuşak dokuda kronik inflamatuvar değişikliklere neden olur. Bu durum deri değişikliklerine neden olur. Kronik venöz yetmezliğe eşlik eden cilt değişiklikleri korona flebektetika (ağsı yoğun kılcal varisler), beyaz atrofi (atrofi blanche), deride sertleşme (lipodermatosklerozis) ve hiperpigmentasyondur. Bu bulgulara venöz ülser de eşlik eder.

Venöz Ülser
Korona flebektetika ayak bileği çevresinde yoğun olarak izlenen kılcal varisleri tanımlar.

 

Venöz Ülser
Beyaz atrofi (atrofi Blanche) kronik venöz yetmezlikte görülen cilt değişikliğidir.

 

venöz Ülser
Lipodermatosklerozis ciltte sertleşme ve kalınlaşma olarak tanımlanır.

 

Venöz Ülser
Hiperpigmentasyona eşlik eden ayak bileği çevresinde venöz ülserler.

Venöz Ülser Nasıl Teşhis Edilir?

Venöz ülser mutlaka arterial ya da nöropatik ülserden ayırt edilmelidir. Venöz ülserler tipik olarak bacağın alt kesiminde, özellikle ayak bileğinin iç tarafında ve medial gaiter bölgede yerleşir. Tipik olarak yüzeyel olup yara yatağında sarı eksudat izlenir. Ayrıca diğer kronik venöz yetmezlik bulguları olan korona flebektatika, atrofi blanche, lipodermatosklerozis ve ödem bulguları da eşlik eder.

Doppler ultrasonografi ile yüzeyel ve derin toplardamar sisteminde reflü, geçirilmiş tromboza bağlı değişiklikler ve venöz tıkanıklık araştırılır. Kompresyon tedavisi planlanan hastalarda eşlik eden atardamar hastalığının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi de önemlidir.

Diyabetik ülser ya da nöropatik ülserlerde hastanın tipik olarak ağrısız, ayağın bası alanlarında ülserlerin geliştiği ve ayak hissinin azaldığı ya da olmadığı bulguları ile tanınır.

Atardamar ya da arterial nedenli ülserlerde atardamar tıkanıklığının eşlik ettiği ayak parmak ya da ayak tabanında ülsere gangrenöz yaralar izlenir.

Venöz Ülser Nasıl Tedavi Edilir?

  •  Konservatif Yaklaşımlar

Yara bakımı ve kompresyon tedavisi venöz ülser tedavisinin temel bileşenleridir. Uygun yara bakımı, gerekli durumlarda debridman ve kompresyon bandajları yara iyileşmesini destekler. İyileşme sonrasında kompresyon tedavisinin devam ettirilmesi ülserin tekrarlama riskini azaltabilir. Bununla birlikte yüzeyel venöz reflüsü bulunan uygun hastalarda girişimsel tedavi için ülserin iyileşmesini beklemek gerekli değildir.

Venöz ülserlerde rutin antibiyotik kullanımı önerilmez. Antibiyotik tedavisi yalnızca klinik enfeksiyon bulguları bulunan hastalarda uygulanmalıdır. Kültür incelemesi ise enfeksiyonun tedaviye yanıt vermediği veya kötüleştiği durumlarda tedavinin yönlendirilmesine yardımcı olabilir.

İlaç tedavileri ile ilgili olarak çelişkili sonuçlar bulunmakla birlikte pentoksifilin, vazoprotektif flavonoid kombinasyonlarının (Diosmin ve Hesperidin) venöz ülser iyileşme sürelerini kısalttıklarına dair çalışmalar bildirilmiştir.

  • Venöz ülserlerin minimal invaziv tedavisi

Yüzeyel venöz reflünün eşlik ettiği venöz ülserlerde, kompresyon tedavisine endovenöz tedavinin eklenmesi ülser iyileşmesini hızlandırabilir ve ülser tekrarını azaltabilir.

Hastanın altta yatan bir toplardamar tıkanıklığı olmadığı ve varise bağlı (büyük ya da küçük safen toplardamar yetmezliğinin) venöz ülserlerin tedavi yöntemleri endovenöz termal ablasyon, tutkal ile yapıştırma ya da köpük tedavisi olabilmektedir.

  • Ülser çevresine köpük enjeksiyonu

Endovenöz termal ya da glue tedavisi sonrası ülser yatağının çevresinde halen yarayı drene eden variköz venler bulunduğu taktirde bu variköz venlere direkt injeksiyon ile köpük tedavisi uygulanır.

Ayakta pozisyonda ülser çevresindeki variköz venler, telenjiektatik ve retiküler venler işaretlenir, cilt üzerinde çizilir. Daha sonra ülser yatağına denk gelmeyecek şekilde hasta yatar pozisyona alındıktan sonra köpük tedavisi uygulanır.

Varise bağlı venöz ülserlerin tedavisinde endovenöz termal ablasyon ile köpük tedavisi karşılaştırıldığında endovenöz termal ablasyon ile venöz ülserlerin iyileşme sürelerinin bir miktar daha kısa olduğu gösterilmiştir. Tedavi yöntemi seçilirken altta yatan reflünün kaynağı ve venöz anatomi dikkate alınmalıdır. Ülser çevresindeki variköz venlere uygulanan köpük skleroterapisi, uygun hastalarda diğer venöz tedavilere ek olarak kullanılabilir.

Tek başına kompresyon tedavisi ile karşılaştırıldığında köpük tedavisinin kompresyon tedavisine eklendiği vakalarda iyileşme başarı oranları artmakta ve iyileşme süreleri kısalmaktadır.

  • Zor vakaların yönetimi

Ülser yatağının içinde variköz ven ya da perforan ven bulunduğu taktirde işlem zorluk içerir. Bu tür durumlarda floroskopi yardımlı köpük tedavisi yapılması gerekli olabilir. Tekrarlayan köpük tedavisine rağmen ülser yatağındaki perforatorun kapatılmasında RF ablasyon da kullanılır.

İşlem sonrası kompresyon tedavisi hastanın venöz hastalığının özelliklerine ve uygulanan işleme göre planlanır. Venöz ülser iyileştikten sonra uygun kompresyon tedavisinin sürdürülmesi ülser tekrarının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Venöz ülser
Venöz ülser tedavisi.

82 yaşında erkek hasta, 6 yıldan beri varis nedeniyle bir çok merkeze başvurmasına karşın venöz ülserlerin tedavisi yapılamamamış. İki kez yapıştırıcı ile varis tedavisi yapılmış olmasına karşın kliniğimize başvurduğunda yapılan Doppler incelemesinde tedavilerin başarısız olduğu ve pembe renk ile gösterilen yüzeyel toplardamar yetmezliğinin sebat ettiği saptandı. Sarı ile gösterilen venöz ülserleri temsil ediyor (en soldaki imaj). İlk başvurduğunda ayaklarda akıntılı ülserler izlenmektedir (ortadaki imaj). Her iki bacağa endovenöz termal ablasyon ve köpük tedavisi sonrası bandaj ve yoğun ülser pansumanı yapıldıktan sonraki 3. ay kontrolde venöz ülserlerin iyileştiği izlenmektedir. 6. ay kontrolü için hasta beklenmektedir. 

  • İşlem komplikasyonları

Varise bağlı venöz ülserin endovenöz ablasyon ya da köpük tedavisi sonrasında derin ven trombozu, yüzeyel venlerde trombüs ya da tromboflebit, enfeksiyon gelişebilir. 

Venöz Ülserde Korunma

Venöz ülserlerde iyileşme sonrasında tekrarlama görülebilir. Uygun kompresyon tedavisinin sürdürülmesi, düzenli hareket ve altta yatan venöz hastalığın tedavisi ülser tekrarının azaltılmasında önemlidir. Günlük yaşam önerileri için Varisten Korunma sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Tech Vasc Interventional Rad 26:100896 © 2023
  2. Journal of Vascular Surgery: Venous and Lymphatic Disorders January 2022
  3. Wounds 2020;32 (7):195-207

♥ Venöz ülser tedavisi hakkında detaylı bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik girişimsel radyoloji merkezlerimizden randevu talepleriniz için 0533 336 48 30 numaları telefonu arayabilirsiniz.