Hamilelikte varis ya da gebelikte varis sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Hamilelik sırasında ortaya çıkan hormonal ve dolaşımsal değişiklikler varis gelişimini kolaylaştırabilir veya daha önceden bulunan varislerin belirginleşmesine neden olabilir. Bu yazıda hamilelik ile varis arasındaki ilişki, belirtiler ve hamilelikte uygulanabilecek yaklaşımlar ele alınacaktır.
Hamilelik Varis Riskini Artırır mı?
Varis bir toplardamar hastalığıdır. Genetik yatkınlık, yaş, obezite, hamilelik ve uzun süre ayakta kalmayı gerektiren meslekler varis gelişimi ile ilişkili faktörler arasındadır. Hamilelik sırasında varisler ilk kez ortaya çıkabilir veya daha önceden bulunan varisler belirginleşebilir.
Hamilelikte Varis Neden Olur?
Hamilelikte varis sıklıkla ortaya çıkar. Hamilelik dışı genetik, obezite, mesleki faktörler gibi diğer risk faktörlerinin de hamileliğe eşlik etmesi varis bulgularının şiddetlenmesine neden olabilir. Hamilelikte varis nedenleri;
- Hamilelik sırasında ortaya çıkan hormonal değişiklikler toplardamar duvarının genişlemesini kolaylaştırabilir.
- Gebelikte dolaşımdaki kan hacmi artar.
- Gebelik ilerledikçe büyüyen rahim pelvisteki toplardamarlar üzerine bası oluşturarak bacaklardan kalbe doğru venöz (toplardamar) dönüşü zorlaştırabilir.
Hamilelikte Varis Belirtileri Nelerdir?
Hamilelikte varis belirtileri hamilelik dışı görülen varis belirtileri ile benzerdir. Bununla birlikte hamileliğin kendisinden kaynaklanan vücuttaki değişikliklere bağlı olarak ayaklarda şişme, çok daha sık bir yakınma nedeni olur. Hamilelikte ortaya çıkan varis belirtileri;
- Bacaklarda ve ayaklarda şişme, bu belirtiler özellikle günün ilerleyen saatlerinde daha belirgin hale gelir. Kişi ayakkabı ya da çoraplarının günün ilerleyen saatlerinde dar geldiğinden yakınır.
- Bacak ve ayaklarda huzursuzluk
- Kaşıntı
- Kramp
- Ağrı ve iğnelenme
- Hamilelik venöz tromboembolizm riskinin arttığı bir dönemdir. Variköz venlerde yüzeyel ven trombozu gelişebilir; derin ven trombozu ise ayrı ve daha ciddi bir klinik durumdur. Ani gelişen tek taraflı bacak şişliği ve ağrı veya nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi yakınmalarda acil tıbbi değerlendirme gerekir..
Hamilelikte varis ve venöz sistemin değerlendirilmesinde Doppler ultrasonografi güvenle kullanılabilir. Doppler ultrasonografi ile yüzeyel ve derin toplardamar sistemi, venöz reflü ve tromboz açısından değerlendirilebilir. Yüzeyel ven trombozu veya derin ven trombozu şüphesi bulunan gebelerde değerlendirme ve tedavi kadın hastalıkları ve doğum hekimi ile birlikte planlanmalıdır.
Hamilelikte Varis Tedavisi
Hamilelik sırasında varislere yönelik girişimsel tedaviler genellikle ertelenir. Termal ablasyon, termal olmayan ablasyon ve cerrahi tedaviler gebelik döneminde rutin olarak uygulanmaz. Hamilelik sırasında öncelik yakınmaların azaltılmasına yönelik konservatif yöntemlerdir. Varislerin girişimsel tedavi gereksinimi doğum sonrasında yeniden değerlendirilir.
Varise bağlı yakınmaları azaltmak amacıyla kullanılan venoaktif ilaçların gebelikte kullanımı konusunda yeterli güvenlilik verisi bulunmamaktadır. Bu nedenle gebelik sırasında ilaç kullanımı mutlaka kadın hastalıkları ve doğum hekiminin değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
Hamilelikte varisin palyatif, yani yakınmaları azaltmaya yönelik tedavisinde ne yapılmalıdır?
- Tuz alımı azaltılmalı. Bu yaklaşım vücutta biriken sıvı miktarını azaltarak ödem oluşmasını engeller.
- Uzun süre ayakta durulmamalı
- Varis çorabı giyilmeli. Tercihen sabah yataktan çıkmadan giyilmeli ve diz altı varis çorapları yeterli olabilmektedir.
- Gün içerisinde sık sık ayaklar yukarı kaldırıp dinlendirilmeli
- Düzenli egzersiz yapılmalı
- Dizleri katlayarak oturmaktan kaçınılmalıdır.
Bu yaklaşımlar varisi ortadan kaldırmaz ancak gebelik sırasında varise bağlı ağrı, ağırlık ve şişlik gibi yakınmaların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Hamilelikte Varisten Korunma
Hamilelikte varis gelişimini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Özellikle genetik yatkınlığı bulunan kadınlarda gebelik varislerin ortaya çıkmasını veya belirginleşmesini kolaylaştırabilir. Düzenli hareket, uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınma, bacakları dinlendirme ve gerekli durumlarda kompresyon çorabı kullanımı yakınmaların azaltılmasına yardımcı olabilir. Varisten korunma yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi için Varisten Korunma sayfamızı inceleyebilirsiniz.
♥ Ameliyatsız varis tedavisi hakkında bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik girişimsel radyoloji merkezlerimizden randevu talepleriniz için 0533 336 48 30’u arayınız.