Hamilelikte varis ya da gebelikte varis kadınların önemli stres nedenlerinden biridir. Çoğu kadın ileri yaşamlarında varis nedeni olarak hep hamileliklerini gösterirler. Bu yazıda hamilelikte ortaya çıkan varis, gebelikte varis ya da hamilelik ile varis ilişkisi detayları ile tartışılacaktır. Girişimsel radyoloji varisin teşhisinden tedavisine kadar her aşamada önemli bir role sahiptir.
Varisin Sık Nedeni Hamilelik
Varis bir toplardamar hastalığıdır. Toplardamarlarda kapak sisteminin bozulmasına neden olan genetik, hamilelik, geçirilmiş çoklu hamilelikler, obezite, uzun süre ayakta durmayı gerektiren meslek sahibi olmak gibi faktörlere bağlı varis gelişir. Varis ilerleyici bir hastalıktır. Bu bakımdan hamilelik gibi süreçlerde varis riskini bilmek ve korunma önlemlerini almak ileride yaşam kalitesini korumak yönünden önemlidir.
Hamilelikte Varis Neden Olur?
Hamilelikte varis sıklıkla ortaya çıkar. Hamilelik dışı genetik, obezite, mesleki faktörler gibi diğer risk faktörlerinin de hamileliğe eşlik etmesi varis bulgularının şiddetlenmesine neden olabilir. Hamilelikte varis nedenleri;
- Yüksek hormon düzeyleri; özellikle progesteron kan damarlarının genişlemesine ve kapak fonksiyonlarının azalmasına neden olur.
- Vücutta artmış kan hacmi
- Fötusun alt karın içerisinde kapladığı yere bağlı olarak kan damarlarına bası oluşturması ve kan akım hızında değişikliklere yol açması varise neden olur. Özellikle toplardamarlar bu. basıya daha dirençsiz olup hamilelikte sırt üstü yatmak bu basıyı artırabilir.
Hamilelikte Varis Belirtileri Nelerdir?
Hamilelikte varis belirtileri hamilelik dışı görülen varis belirtileri ile benzerdir. Bununla birlikte hamileliğin kendisinden kaynaklanan vücuttaki değişikliklere bağlı olarak ayaklarda şişme, çok daha sık bir yakınma nedeni olur. Hamilelikte ortaya çıkan varis belirtileri;
- Bacaklarda ve ayaklarda şişme, bu belirtiler özellikle günün ilerleyen saatlerinde daha belirgin hale gelir. Kişi ayakkabı ya da çoraplarının günün ilerleyen saatlerinde dar geldiğinden yakınır.
- Bacak ve ayaklarda huzursuzluk
- Kaşıntı
- Kramp
- Ağrı ve iğnelenme
- Bazen büyük boy varisleri pıhtılaşabilir, devamında yüzeyel ven trombozu (YVT) ya da derin ven trombozu (DVT) gelişebilir. Özellikle DVT nedeni ile akciğere pıhtı atabilir. Akciğere pıhtı atması nefes darlığı, göğüs ağrısı, çabuk yorulma gibi yakınmalara yol açar.
Varis teşhisinde Doppler ultrasonografi kullanılır. Hamilelikte ultrasonografi güvenle kullanılır, fetus yönünden risk oluşturmaz. Tercihen reverse trandelenburg pozisyonunda değerlendirilmesi gerekir. Venöz kaçak, YVT ya da DVT net olarak ortaya konmalıdır. Venöz kaçak ya da yüzeyel toplardamarlardaki reflü belirlendikten sonra öncelikle palyatif yöntemlerin hayata alınması gerekir. Eşlik eden YVT ya da DVT varlığında hastanın mutlaka kadın doğum hekimi ile iletişime geçilmelidir. Bu durumda pıhtının yerleşimine ve akciğere pıhtı atma riskine göre kan sulandırıcı başlanması gerekir.
Hamilelikte Varis Tedavisi
Varisin günümüzde standart ya da birincil yöntemi ameliyatsız varis tedavisidir. Termal ablasyon sırasında kullanılan enerji kaynakları, tümesan anestezi sırasında kullanılan çok sayıda ilaçların hamilelike kullanılması anne ve çocuk sağlığı yönünden risk oluşturmaktadır. Hamilelikte varislere yönelik ameliyatsız yöntemler olarak termal ablasyon ya da termal olmayan ablasyon yöntemleri ve cerrahi yöntemler genel olarak önerilmemektedir. Hamilelikte varislerin ideal tedavi zamanı, doğum sonrası, emzirme tamamlandıktan sonradır.
Varis tedavisinde kullanılan ve yakınmaların giderilmesine yönelik önerilen varis ilaçları hamilelikte kullanılmamalıdır. Varis ilaçlarının hamilelikte güvenle kullanımına ait bilimsel ve yeterli veri bulunmamaktadır.
Hamilelikte varisin palyatif, yani yakınmaları azaltmaya yönelik tedavisinde ne yapılmalıdır?
- Tuz alımı azaltılmalı. Bu yaklaşım vücutta biriken sıvı miktarını azaltarak ödem oluşmasını engeller.
- Uzun süre ayakta durulmamalı
- Varis çorabı giyilmeli. Tercihen sabah yataktan çıkmadan giyilmeli ve diz altı varis çorapları yeterli olabilmektedir.
- Gün içerisinde sık sık ayaklar yukarı kaldırıp dinlendirilmeli
- Düzenli egzersiz yapılmalı
- Dizleri katlayarak oturmaktan kaçınılmalıdır.
Bu yöntemler hamilelikte ortaya çıkan varislere bağlı yakınmaları azaltmak yönünden çoğunlukla yeterli olabilmektedir. Hamilelikte invaziv tedavi yöntemlerinin uygulanmasından kaçınılmalıdır.
Hamilelikte Varisten Korunma
Hamilelikte önerilen palyatif tedavi yöntemleri aynı zamanda varisten korunmayı da kapsamaktadır. İlave öneriler olarak,
- Hamilelikte aşırı kilo almadan kaçınılmalı
- Tuz alım azaltılmalı
- Sebze ağırlıklı beslenmeli, kabız kalmaktan kaçınılmalı
- Düzenli egzersiz yapılmalı
- Gün içerisinde ara ara ayaklar yukarıda tutulmalı
- Her banyonun sonunda bacaklar soğuk su ile yıkanmalı
- Hamam, sauna gibi sıcak ortamlardan kaçınılmalı
- Bronzlaşmaktan kaçınılmalıdır.
♥ Ameliyatsız varis tedavisi hakkında bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik girişimsel radyoloji merkezlerimizden randevu talepleriniz için 0533 336 48 30’u arayınız.