Varikosel. tanısı fizik muayene, ultrasonografi ve venografi ile konur. Başlangıç muayenede varikoseli destekleyen bulgular saptandığında Doppler ultrasonografi yapılır. Bununla birlikte hastanın durumuna göre spermogram da yaptırılarak tedavi kararı verilir. Varikoselin ameliyatsız tedavisi olan varikosel embolizasyonu girişimsel radyoloji bölümümüzde yapılır.
Erkeklerin %12′ sinde fertilite yani kısırlık sorunu vardır. Varikosel erkeklerdeki kısırlığın en sık tanımalanabilen ve tedavi edilebilen nedenidir.
Varikosel embolizasyonun birinci aşaması venografi olup bu varikosel tanısında altın yöntemdir. Venografi ile varikosel tanısı doğrulandıktan sonra aynı aşamada yetmezlik bulunan internal spermatik ven ya da testiküler ven ya da testisin toplardamarı sıvı ajanlar kullanılarak kapatılır. Embolizasyon tıkama anlamına gelmektedir.
Varikosel Nasıl Anlaşılır?
Varikosel elle hissedilir mi? Evet elle hissedilir. Varikosel tanısında ilk aşama muayenedir. Fizik muayenede testisi saran torba olan skrotum içinde, testisin üst ya da alt kesimlerinde genişlemiş, yılanvari damarlar ele gelir. Testis muayenesi ayakta yapılır, bu arada hasta ıkındırılarak genişlemiş damarların çıplak gözle de görülüp görülmediğine bakılır.
Fizik muayene şüphe uyandırmakla birlikte kesin tanı Doppler ultrasonografi ile konur.
Varikosel Teşhisi Nasıl Konur?
Doppler ultrasonografi ile incelemede hasta ayakta iken ve ıkındırılırken testis çevresinde 3 mm ve daha geniş toplardamar saptandığında varikosel tanısı konur.
Varikosel ultrasonda belli olur mu? Varikosel ultrasonografide genişlemiş damar olarak görünür ve tanısı konur. Bununla birlikte normalda akım testisten uzaklaşıp kalbe doğru giderken, renkli Doppler incelemesinde hasta ıkındırıldığında kanın geri kaçması, yani testislere doğru yönelmesi değerli bir bulgu olup damar genişlemesi ile birlikte reflü varikosel tanısı koydurur.
Doppler ultrasonografide genişlemiş toplardamarların yanısıra reflünün de izlenmesi kesin tanı koydurur.
Spermatik ya da testiküler venografi reflünün gösterilmesinde altın tanı yöntemidir. Venografi nedir? Toplardamar içine kontrast madde verilerek anjiyografi cihazında damarın görüntüsünün çekilmesidir. Venografi için kasık ya da boyun toplardamarından girilerek testis toplardamarına ulaşılarak kateter yerleştirilir. Hasta ıkındırılırken kontrast madde verilir. Normalde kapak sistemi sağlam olan kişilerde kontrast maddenin testise doğru gitmeyip sabit kalması beklenirken, reflüde kontrast madde testis çevresine ulaşarak net tanısı koyulur.
Venografi, varikosel tanısı için mutlaka gerekli değildir. Venografi, sıklıkla varikosel embolizasyon tedavisi yapılırken ilk aşama olarak uygulanır. Tedavi dışı venografinin sadece tanı olarak kullanımı sık bir uygulama değildir. Bununla birlikte varikosel tedavisi sonrası nüks ya da rekürrens düşünülen hastalarda venografi ile reflünün araştırılması gerekebilir.
Doppler ultrasonografide sol varikosel teşhisi konan hastanın venografisinde kontrast maddenin reflüsü izlenmektedir.
Skrotal Doppler Ultrasonografi Nasıl Çekilir?
Skrotal diğer adıyla testis Doppler incelemesi tercihen ayakta ya da ayağa yakın pozisyonda yapılmalıdır. Kılavuzlara göre hasta önce yatar pozisyonda değerlendirilir, sonrası ayakta ıkındırılarak değerlendirilmesi önerilir. Bu her zaman pratik olmayabilir. Zaman kısıtlı olduğunda direkt ayakta değerlendirilirken önce ıkındırılmadan, sonra ıkındırılarak damar çaplarının ölçülmesi ve reflünün değerlendirilmesi oldukça efektif ve doğru bir yöntemdir.
Skrotal Doppler ultrasonografide yapılması gerekenler nelerdir?
- Testis değerlendirilir, boyutları 3 düzlemde ölçülür ve volümü hesaplanır. Testis rolümü 14 ml’ den büyük olmalıdır.
- Epididim değerlendirilir.
- Testis üst kesiminde ve alt kesiminde, ıkındırılmadan ve ıkındırıldığı anda en geniş toplardamaların çapları ölçülür.
- Renkli Doppler ile toplardamarların akım yönüne bakılır, bu ıkındırılmadan ve ıkındırılırken karşılaştırılır, reflü araştırılır.
- 9 yaşından küçük hastalarda varikosel saptandığında mutlak tüm batın ultrasonografisi de yapılmalıdır.
Varikosel Kan Testinde Çıkar mı?
Varikosel teşhis edilirken gereğinde kan testleri olan testosteron, FSH ve LH bakılabilir. Bunlar özellikle spermogramda hiç sperm görülmediğinde gerekli olan testlerdir.
Varikosel Teşhisinde Spermogram Gerekli mi?
Varikosel teşhisinde spermogram evli ve çocuk sahibi olamayan kişilerde gereklidir. Varikosel tedavisi öncesi sperm fonksiyonlarına bakılır ve tedavi sonrası takip spermogramda düzelme olup olmadığına göre karşılaştırılır.
Varikosele bağlı olarak cinsel yaşam da etkilenir. Varikosel ereksiyon sorununa yol açmamasına rağmen çoğu hastada psikolojik etkilenme söz konusu olur.
Varikoselde Sperm Niçin Etkilenir?
Kesin neden ortaya konulmamış olmakla birlikte etkili olabilecek faktörüler;
- Isı etkisi; normalde testislerinde ısısı vücut ısısından 2 derece daha düşüktür. Varikosel testislerde ısının yükselmesine neden olur.
- Artmış venöz basınç; oksidatif stress yolu ile testiküler hipoksiye yol açar.
- Androjen azalması ya da yoksunluğu; sperm üreten leydig hücre fonksiyonlarının ve testis içinde testosteron seviyelerinin azalması diğer bir faktördür.
- Adrenal katekolaminlerin reflüsü; sperm fonksiyonlarını bozarak fertiliteyi de etkilediği belirtilmiştir.
Tedavi sonrası sperm testinde düzelme tedaviye iyi cevap verildiğini gösteren güvenilir bir parametredir. Tedavinin etkili olacağını düşündüren en iyi gösterge de tedavi öncesi reflünün gösterilmiş olmasıdır. Varikosel tedavisi sonrası reflü vakaların %70′ inde düzeltilir.
Erkekten kaynaklanan kısırlık sorunu yaşayan çiftlerde, varikosel tedavisi sonrası, 1 yıl içinde hamilelik oranı %60 iken tedavi olmayanlarda bu oran %10 olarak bildirilmiştir.
Prof. Dr. Mutlu Cihangiroğlu tarafından düzenlenmiştir.
Güncelleme tarihi 2.1.2026
♥ Varikosel hakkında daha detaylı bilgi almak ve Kadıköy ile Pendik girişimsel radyoloji bölümlerimizden randevu talepleriniz için hemen 0533 336 48 30 numaralı telefonu arayınız. Hemen şimdi ertelemeyin.