Tiroid testleri tiroid bezinin normal fonksiyon gösterip göstermediğinin değerlendirilmesi için yapılır. Girişimsel radyoloji günlük pratiğimizde tiroid ablasyonuna karar vermeden önce, bu testleri rutin kullanır ve takibini yaparız. Bu yazıda tiroid hastaları için tiroid testleri hakkında pratik bilgiler hazırlanmıştır.
Tiroid Testleri Nelerdir?
Tiroid bezinden salgılanan temel hormonlar tiroksin (T4) ve triiyodotrinonine (T3)’ dir. T4 denmesinin sebebi 4 iyot atomu içermesidir. T4 hormonunun etki gösterebilmesi için bir iyot atomunu uzaklaştırıp triiyodotironine yani T3′ e dönüşmesi gerekir.
T3, T4 hormon kontrolünü, beyinde bulunan hipofiz bezinden salgılanan, tiroid stimulating hormon kısaltılmış hali ile TSH yapar. T3 ve T4 hormonu, TSH tarafından üretilir ve TSH, T3 ile T4 hormon seviyesinin kontrolünü sağlar. Yani kanda T3 ve T4 seviyeleri düşer ise hipofiize bilgi gönderilerek TSH salınımı artar, bu da T3, T4 seviyesini artırır. T3 ve T4 seviyeleri yükselir ise bu kez TSH azalır. Hipofiz ve tiroid bezi vücudun ısıtıcısı ve termostatı gibi çalışır. Termostat düşük ısı gösterir ise ısıtıcı devreye girer ısıtır.
Tiroid testleri tiroid hastalıkların teşhisinde, hastalıkların tedavisinin takibinde düzenli olarak kullanılır.
Tiroid İçin Hangi Testler Yapılır?
Tiroid hastalıklarının ortaya konmasında, T3, T4, TSH, serbest T3 (fT3), serbest T4, (fT4), tiroglobulin (TG), antitiroglobulin (Anti-TG), tiroperoksidaz (TPO) ve anti-tiroperoksidaz (Anti- TPO) testleri kullanılır. Serbest T3, serbest T4 ve TSH birlikte tiroid bezinin nasıl işlev gösterdiği ile ilişkili değerli bilgler ortaya koyar.
Tiroid bezi yetersiz çalıştığında ya da tiroid bezi hastalıklarına bağlı yeterli hormon üretemediği zaman, TSH yüksek olurken, serbest T3 ve T4 düşük kalır. Buna tiroid bezinden kaynaklandığı için birincil ya da primer hipotiroidi denir.
Hipofiz bezi hastalıklarında hem TSH düşük, hem de serbest T4 düşük olduğunda, bu durum tiroid bezinden kaynaklanmadığı için ikincil ya da sekonder hipotiroidi olarak tanımlanır.
Tiroid bezi fazla çalıştığında ise T3 ve T4 yükselir, TSH düşer. Bu durum hipertiroidi olarak tanımlanır. Graves hastalığı hipertiroidinin yaygın bir formudur. Graves hastalığında TSH yerine, farklı bir antikor devreye girer, Bu antikor tiroid stimulan immünglobulin (TSI) olarak tanımlanır ve TSH reseptörlerini uyararak, tiroid bezinin fazla çalışmasına neden olur. Graves hastalarında TSI testine bakılması gerekir.
Tiroid bezinin temel görüntüleme yöntemi de ultrasonografidir. Ultrasonografide tanımlanan nodüller TIRADS‘ a göre tanımlanır.
Tiroid Bezi Hastalıklarında Kullanılan Testleri Nelerdir?
Tiroid bezi hastalıklarının ortaya konmasında bir çok radyolojik, patolojik ve biyokimyaslar testler kullanılır. Bu biyokimyasal testler T3, T4, fT3, fT4, TSH, TG, Anti-TG, TPO ve Anti-TPO’ dur.
Ultrasonografi ile tiroid bezi değerlendirilir, tiroid hastalıkları ortaya konur. Gereğinde ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılarak nodülün kesin tanısı ortaya konur.
Nükleer tıpta, tiroid sintigrafisi yapılarak tiroid nodülün fonksiyonu hakkında bilgi elde edilebilir. Aktif ya da aktif olmayan nodül ayrımı yapılabilir.
T3, T4 ve TSH Ne Demek?
T3 triiyodotironin, T4 tiroksin, TSH ise tiroid stimulating hormon anlamına gelir. T4 ve T3 hormonları kanda özel proteinlere bağlanarak dolaşır. Protein seviyesi hormon seviyelerini etkiler. Bu özellikle hamilelikte ve doğum kontrol habı kullananlarda olur. Bundan etkilenmemek için serbest T4 ile serbest T3 ise proteine bağlı olmayan tiroid hormonları olarak, daha doğru bilgi verir.
Haşimato İçin Kanda Neye Bakılır?
Tiroid hormonlarını taşıyan proteinlere karşı vücut antikor üretebilir. Buna otoimmün hastalık denir. Otoimmün hastalığa sebep olan antikorlardır.
Antikor nedir? Antikor lenfositler tarafından üretilen moleküller olup mikrop ya da yabancı maddelere karşı vücudumuzu korur. Bazen yanlışlıkla antikor vücudun kendi hücresine karşı da gelişip normal hücreye saldırabilir. Bundan dolayı oto yani kendine ifadesi kullanılır.
Tiroide karşı iki sık antikor mevcut olup bunlar tiroid peroksidaz antikoru ve tiroglobulin antikorudur. Anti-tiroid peroksidaz ve/veya anti-tiroglobulin antikorları pozitif olduğunda, hipotiroidili bir hastada Hashimoto tiroiditi tanısı konulur.
İyot Eksikliği Hangi Testle Anlaşılır?
Tiroid hormonlarının yapımında iyot elementi kullanılır. İyot eksikliği guatr hastalığına yol açar. Denizden uzak, dağlık bölgelerde ya da uzun hastalık dönemlerinde iyot alımı yetersizliğinde ortaya çıkar. Coğrafi nedenleri dışında düşük iyot alımı, hamilelik, selenyum eksikliği, sigara, yoğun guatrojen gıda alımları da iyot eksikliği için risk oluşturur.
İyot eksikliğinde kanda TSH yükselir, serbest T4 ve serbest T3 düşer. İdrarda iyot miktarına da bakılabilir. İdrar iyot konsantrasyon testi de bu amaçla kullanılabilir.
Tiroglobulin, Anti-TPO ve anti-TG nedir?
Tiroglobulin normal tiroid hücreleri ve tiroid kanser hücreleri tarafından üretilen bir proteindir. Tek başına tiroid kanserini göstermez. Fakat tiroid kanseri nedeniyle ameliyat edilen hastada nüks takibi yönünden bir takip belirtecidir.
Tiroid bezine karşı ortaya çıkan tiroid antikorlarını ölçmek için anti-TPO ve anti-TG antikoru testleri öncelikle kullanılır. Bu antikorların yüksekliği otoiümün bozukluğa bağlı olarak tiroid hastalığının geliştiğini düşündürür. Otoimmün tiroidit bir tiroid hastalığı olup vücudun tiroid dokusuna reaksiyon vermesi sonucu gelişir.
Tiroid Kanserinde Hangi Değerler Yükselir?
Tiroglobulin veya kalsitonin testleri tiroid kanserlerinde yükselebilir. Tiroid kanserleri farklı tip ve hücre yapısındadır. Buna bağlı olarak bazı tiroid kanserlerinde tiroglobulin yükselir iken medüller tip tiroid kanserinde kalsitonin kanda artabilir ve ilgili testler ile yüksekliği ortaya konabilir.
Tiroid Testleri Aç mı Tok mu Bakılır?
Tiroid testlerine aç bakılması tercih edilir. Tiroid testlerine östrojen içeren doğum kontrol hapları ya da biotin içeren destek ürünleri kullanılırken bakılmamalıdır.
♥ Tiroid nodülü tedavisi için detaylı bilgi almak ya da randevu istekleriniz için 0533 336 48 30 numaralı telefonu arayınız