Prostat biyopsisi ileri yaş erkekler için stres kaynağıdır. Prostat mesane tabanın yerleşmiş ve içerisinden üretranın geçtiği bir erkek üreme organıdır. İleri yaşlarda prostat boyutlarında artışa bağlı olarak 50 yaş üstü erkeklerde sorunlar ortaya çıkar. Sık idrara gitme en sık yaşanan sorundur. Prostat büyümelerinin çoğunlukla nedeni iyi huylu nedenlere bağlı olmakla birlikte prostat kanserine de bağlı olarak benzer yakınmalar ortaya çıkabilir. Bu yazıda girişimsel radyoloji bölümünde uygulanan prostat biyopsileri hakkında bilgilendirme yapılmaktadır.
Prostat yerleşimi nedeniyle direkt ulaşımı söz konusu değildir. Transperineal yaklaşımda direkt ciltten girilip biyopsi yapılır. Kalın bağırsak ameliyatı olan kişilerde transperineal biyopsi yapılabilir. Transrektal en yaygın kullanılan teknik olup makattan girilerek kalın barsak kısmı olan rektum geçilerek biyopsi yapılmasıdır.
Prostat Biyopsisi Kaç Şekilde Yapılır ?
Günümüzde halen en sık prostat biyopsisi makattan girilerek yani transrektal ultrasonografi eşliğinde uygulanır iken günümüzde MR füzyon prostat biyopsisi ve transperineal yani penisin altından makattan girilmeden yapılan prostat biyopsileri de yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Hangi prostat biyopsisi sorusu sıklıkla sorulmaktadır. Biyopsi teknikleri;
- Transrektal ultrasonografi eşliğinde prostat biyopsisi
- MR füzyon prostat biyopsisi
- MR eşliğinde (MR in bore) prostat biyopsisi
- Transperineal prostat biyopsisidir.
Transrektal Ultrasonografi Eşliğinde (TRUS) Prostat Biyopsisi
Prostat Biyopsisi ne zaman yapılır?
Transrektal prostat biyopsisi makattan ultrasonografi probunu yerleştirerek kalın barsak kısmı rektum geçilerek biyopsi yapılmasıdır. Prob üzerine biyopsi iğnesinin yerleştirildiği bir materyal yardımı ile ultrasonografide iğnenin geçeceği trase belirlenir. Hangi durumlarda prostat biyopsisi yapılmalıdır;
- PSA kaç olur ise prostat biyopsisi yapılmalıdır ? Yüksek prostat spesifik antijen (PSA) seviyeleri (>4 ng/ml)
- TRUS’ ta prostat içerisinde düşük ekolu nodül saptanması
- Prostat MR incelemesinde PIRADS skoru 3 ve daha yüksek olmalı
- Rektal muayenede ele gelen sert prostat dokusu bulunduğu taktirde biyopsi yapılması gerekmektedir.
Prostat Biyopsisi Öncesi Nasıl Hazırlık Yapılır ?
- 7 gün öncesinden kan sulandırıcı ilaçlar, aspirin ve diğer ilaçların kesilmesi
- 2 gün öncesinden antibiyotik (Cipro 2×1) başlanıp işlem sabahı da bir doz alması
- Bir gün öncesinden sıvı ağırlıklı beslenme
- İşlem öncesi barsak temizliği yapılması (libalax ve betadinli lavaj)
- İntrarektal lidokain jel işlem öncesi uygulanır
- Biyopsi aç karnına mı yapılır? Evet prostat biyopsisi öncesi en az 6 saat aç ve susuz kalmak önemlidir.
İşlemin uygulanması
Anestezi, iki ayrı teknik kullanılmaktadır. Sedoanaljezi altında yapılması hastanın konforunun daha iyi olması ve risklerinin daha düşük olması nedeniyle bu tekniği tercih etmekteyiz. Lokal anestezi ile yapılması işleminde prostat ile seminal vezikul arasına seminal veziküller boyunca başlanarak apekse doğru gidilerek %1 lidokain solusyonu 10 cc 22G spinal iğne ile TRUS guiding uygulanır.
TRUS inceleme bulguları; İşlem öncesi prostat boyutu ölçülür, lezyonlar saptanır. Hipoekoik nodüllerden özellikle yapılır. 12 kadrandan alınırken lezyondan da 13. biyopsi yapılabilir. İşlem öncesi lagman için disposable set, betadine kullanılarak uygulanır. İşlem öncesi biyopsi attachmanı baticonda bekletilir.
Manyetik Rezonans (MR) eşliğinde prostat biyopsisi (MR füzyon prostat biyopsisi)
Prostatı kanserinin ultrasonografideki görünümü her zaman tanı koydurucu değildir. Ultrasonografi ile iyi huylu bir nodül ile kansere ait nodüler görünümün ayrımı güvenli şekilde yapılamamaktadır.
Prostat manyetik rezonans görüntüleme (MR) nasıl çekilir ? MR incelemesinde prostat dokusu çok daha net olarak ortaya konur ve özellikle kanser dokusu diffüzyon ağırlıklı incelemlerde yüksek doğrulukla ortaya konabilir. MR’ da izlenen nodüllerden biyopsi yapılması kanser yakalanma şansını artırmıştır. Bu nedenle MR görüntüleri dikkate alınarak ultrasonografi ile füzyon görüntüsü oluşturularak ya da direkt olarak MR cihazı içerisinde biyopsi yapılabilir. Bu teknikle yapılan biyopsilerde kanser yakalama şansı artmış ve kanser atlanma riski TRUS eşliğinde biyopsiye göre azalmıştır.
MR füzyon prostat biyopsisinde standart biyopsinin yanında lezyona yönelik biyopsiler de alınarak prostat kanseri yakalama şansı çok yükselir. Prostat kanseri ve MR füzyon prostat biyopsisi ile ilgili daha detaylı bilgiler için you-tube kanalımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
MR Cihazında Prostat Biyopsisi
Bu teknik in-bore MR biyopsi olarak da tanımlanır. Bu yöntem pahalı bir yöntem olup MR sisteminin bu sisteme uygun olması gerekir. MR uyumlu prostat iğnelerinin de kullanılması gerekmektedir. Günümüzde yaygınlık kazanmamıştır.
Transperineal Prostat Biyopsisi
Transrektal prostat biyopsilerinin önemli riski enfeksiyondur. Tüm hazırlıklara rağmen bu risk tamamen ortadan kalkmamaktadır. Transperineal prostat biyopsi tekniğinde biyopsi makattan yapılmadığı için enfeksiyon riski düşüktür. Enfeksiyon riskinin düşük olmasına rağmen daha ağrılı bir biyopsidir. Son dönemlerde uygulama sıklığı artmıştır.
Hangi prostat biyopsisi? Günümüzde MR füzyon prostat biyopsisi ön plana geçmiştir. MR füzyon transrektal prostat biyopsisi ve transperineal prostat biyopsisi arasında da transperineal prostat biyopsisi sınırlı da olsa ön plana çıkabilmektedir.
Prostat Biyopsisi Riskleri Nelerdir?
- İdrarda kan gelmesi
- idrar yapmada güçlük
- idrar yollarında enfeksiyon
- Spermde kan gelmesi, hematospermi
- Makattan kanama
- Makatta ağrı
- Sepsis
- Baş dönmesi, bayılma
Prostat Biyopsi Sonrası Takip
Biyopsi sonrası ne yapmak gerekir? Prostat biyopsisi kaç dakika sürer? Prostat Biyopsisi sedoanaljezi altında yapılır ise yaklaşık tüm hazırlık 45-50 dk sürer.
Biyopsi sonrası hasta nelere dikkat etmeli? işleminden sonra hastanın en az 4 saat takip edilmesi gerekir. Bu konuda hasta önceden bilgilendirilir. İdrar kan gelmesinin 2 gün daha devam edebileceği anlatılır. Daha uzun süre devam ederse başvurması önerilir. Antibiyotik tedavisine de işlemden 3 gün sonraya kadar devam edilmelidir.
Prostat biyopsisi sonrası hastenede kalınır mı? Önemli bir risk gelişmediği taktirde hastanın hastaneye yatırılmasına gerek yoktur.
Prostat biyopsisi yapılmaz ise ne olur? Prostat kanseri erken evrede saptanamaz ve küratif tedavisi yani tamamen tümörün ortadan kaldırılması şansı kaybedilir.
♥ Prostat biyopsisi hakkında detaylı bilgi almak ya da Kadıköy ve Pendik girişimsel radyoloji merkezlerimizden prostat biyopsi randevu talepleriniz için 0533 336 48 30’u arayınız.