Prostat kanseri, erkekte idrar torbasının altında bulunan ve meniyi üreten prostat dokusundan gelişir. Prostat kanseri erkekte görülen en sık kanser türlerinden biridir.
Prostat kanseri kimlerde görülür? Prostat kanseri neden olur? Yaş, siyah kökenli olmak ve prostat kanserinin aile öyküsünün bulunması tanımlanmış risk faktörleridir. Ailede prostat kanserinin bulunması riski 1.8 oranında artırır. Bazı genlerin özellikle BRCA2 geninin taşınması da prostat kanseri riskini artırmaktadır.
Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Prostat kanseri, genellikle erken evrede belirti vermez. Çoğunlukla PSA taramalarında saptanır. İleri prostat kanserinin ilk belirtisi nedir? İdrar yapmada zorluk, sık idrara çıkma, idrar akımında azalma, idrarda kan gelmesi, halsizlik, ereksiyon sorunu, kilo kaybı ve kemik ağrılarıdır.
Prostat kanseri ilk nereye sıçrar? Prostat kanseri ileri evrede, ilk olarak kemiklere ve çevre lenf nodlarına sıçrar. Lokal yayılım ile seminal vezikül olarak tanımlanan hemen komşuluğundaki organı da tutabilir.
Prostat kanseri nerelerde ağrı yapar? Özellikle kemik metastazlarının gelişmesi ile birlikte bel ağrısı, kalça ağrısı, sırtta ağrı yapabilir.
Prostat Kanser Nasıl Teşhis Edilir?
Prostat kanseri teşhisinde kullanılan teknikler sırasıyla;
- PSA (prostat spesifik antijen)
- Dijital rektal muayene, makat muayene
- Multiparametik prostat manyetik rezonans görüntüleme
- Prostat biyopsisi – tercihan MR füzyon transperineal prostat biyopsisi
- Prostat spesifik membran antijen (PSMA) pozitron emisyon tomografi (PET)
- Gereğinde diğer radyolojik yöntemler, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme
Girişimsel radyoloji bölümümüzde prostat kanserini destekleyen belirtiler saptanan bir kişide öncelikle PSA’ya bakılır. PSA 4’ün üzerinde olduğunda, eşlik eden aile hikayesi bulunması durumunda, dijital muayenede de ele sertlik geldiğinde multiparametrik MR istenir. Burada PIRADS 4-5 bulgular saptandığında yani >3 olduğunda prostat biyopsisi yapılır.
Hangi prostat biyopsisi? Günümüzde tanı doğruluğunun daha yüksek olması ve enfeksiyon riskinin daha düşük olması nedeniyle transperineal MR füzyon prostat biyopsisi ön plana çıkmıştır.
Biyopsi sonrası takip önemlidir. İdrarda kan gelmesi 1 haftaya kadar uzayabilir. Bu yönden hastanın bilgilendirilmesi önemlidir. Yine menide ve makattan da kan gelebilir. 1 haftayı geçmesi durumunda kontrolü gerekebilir. İşlem sonrası antibiyotikleri bitirmesi önerilmektedir. Transperineal prostat biyopsisi sonrası perine yerleştirilmiş bandaj ertesi gün çıkarılıp banyo yapılabilir.
Prostat Kanseri Tedavisi
Prostat Kanseri İyileşir mi? Erken evrede yakalanan prostat kanseri normal yaşamını sürdürme şansını yakalama olasılığı bulunmaktadır. Erken evre prostat kanser Gleason skoru 6 ve daha düşük olarak tanımlanır. Burada prostat dışı metastaz olasılığının da PSMA PET CT ile ekarte edilmiş olması gerekir. Erken evre prostat kanserinde tedavide, aktif takip, cerrahi, radyoterapi ve lokal tedaviler tartışılmakla birlikte radyoterapinin ve cerrahinin riskleri nedeniyle aktif takip tercih edilebilmektedir. Son zamanlarda lokal tedavilerin erken dönem sonuçları da yaşam süresine katkı sunabileceği öngörülmektedir.
Prostat kanserinde kullanılan lokal tedaviler nelerdir?
- Brakiterapi
- Kriyoablasyon
- HIFU
- Lazer ablasyon