Venöz malformasyon nasıl tedavi edilir? Venöz malformasyon tedavisinde temel yöntem perkütan skleroterapidir. Venöz malformasyon vücudun herhangi bir yerine ortaya çıkabilir, farklı doku planlarını etkileyebilir. Venöz malformasyonun tedavisinde uygulanan skleroterapi damar iç yapısında hasar, pıhtılaşma ve fibrozis yolu ile lezyonun küçülmesine ve yakınmaların giderilmesini sağlar. Bu yazıda girişimsel radyoloji bölümümüzde uygulanan venöz malformasyonun tanı ve tedavisinde uygulanan yaklaşımlar bilimsel veriler ışığında derlenmiştir.
Venöz Nedir? Toplardamar ya da toplardamar ile ilişkili anlamına gelmektedir.
Venöz Malformasyon
Venöz malformasyon en sık vasküler malformasyon olup toplardamar duvarının anormal gelişimidir. Toplardamarın en iç katmanında (endotel) anormaliliklerle birlikte etkilenen toplardamarın düz kas katmanında asimetrik bozulma ve incelme görülür. Hemanjiom olarak tanımlanan bir çok lezyon aslında venöz malformasyondur.
Venöz malformasyon bir damar anomalisidir. Damar anomalilerinde tedavi skleroterapi, embolizasyon ve ablasyon yöntemleri ile yapılır.
Venöz Malformasyonun Belirtileri Nelerdir?
Venöz malformasyon çocukluk çağında ortaya çıkar, şişlik, ağrı ve bulunduğu bölgede işlevsel sorunlar yaratabilir. Ikınma ya da pozisyon değişikliği ile büyüklüğünde değişiklik izlenir.
Venöz malformasyon bir tümör değildir, bu yönden hemanjiomdan ayrılır. . Çocuklukta saptananlar vücudun büyüme oranı kadar büyürler. Venöz malformasyonun önemli özelliği kendinden kaybolmaz, diğer bir ifade ile kendinden regrese olmaz. Bu özelliği ile infantil hemanjiomadan ayrılır.
Venöz Malformasyon Nasıl Teşhis Edilir?
Venöz malformasyon muayenesinde ciltte mavi renk değişikliği, komprese edilebilirliği ve pozisyon değişikliği ya da nefes tutup ıkındığında şişliğin arttığı izlenir. Diğer vasküler malformasyonlardan ayırt edilmesinde diğer önemli bir bulgusu nabız yani pulsasyon alınmamasıdır.
Damar anomalileri çok sayıda hastalık ve sendromu kapsayan geniş bir grup hastalık olması nedeniyle doğru tanı çok önemlidir. Venöz malformasyon teşhisinde muayene bulgularının yanında ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme yöntemleri kullanılır.
Ultrasonografi başlangıç görüntüleme yöntemdir. Yüzeyel yerleşimli venöz malformasyonları net olarak boyutunu, iç yapısını ortaya koyar ve lezyon içindeki pıhtı ya da flebolit denilen noktasal kireçlenmeleri gösterir. Manyetik rezonans görüntüleme, temel inceleme yöntemi olup venöz malformasyonu detayları ile gösterdiği gibi komşu önemli organlar ile ilişkisini de belirler. Tedavi öncesi manyetik rezonans görüntüleme mutlaka yapılmalıdır.
Venöz malformasyon drene eden vene yani toplardamara göre 4 tipe ayırılır, Tip 1 drenaj veni yok, Tip 2 drenaj veni normal ven, Tip 3 drenaj veni displastik ven, Tip 4 tamamen genişlemiş venleri (venöz ektazi) içerir. Tedaviye yanıtı belirleyen bir sınıflandırmadır.
Tedavi öncesi lezyon içinde trombüsün ayırt edilmesi yönünden laboratuvar testleri olarak fibrinojen ve D-dimer seviyelerine de bakılmalıdır.
Venöz Malformasyon Tedavisi
Venöz malformasyon tedavisinde temel yöntem skleroterapidir. Venöz malformasyonda tedavinin amacı kullanılan sklerozan ilaçlar ile en iç katmanın (endotel) hasarlanması yolu ile pıhtılaşmasının ve fibrozisin sağlanması, bu sayede venöz malformasyonun küçülerek yol açtığı yakınmaların giderilmesidir.
Venöz malformasyon tedavisinde kullanılan sklerozan ilaçlar, Sodium Tetradecyl Sulfate (STS), Ethanol, Polidocanol, and Bleomycin’ dir. Bunlar için en sık kullanılan STS ve polidocanol’ dur. Bölümümüzde sıklıkla polidocanol’ u tercih etmekteyiz. Polidocanol’ un %1 ile 3′ lük formları köpük yapılarak ve kontrast eklenerek ultrasonografi eşliğinde iğne yerleştirilir. Skopi eşliğinde önce sadece kontrast madde verilerek derin venlerle ilişkisi ayırt edilir. Güvenli olduğunda karar verildikten sonra köpük ve kontrast karışımı lezyon içine yavaş enjeksiyonlarla uygulanır.
Bleomycin bir kemoterapi ilacı olup özellikle mukoza lezyonlarda ve şişme riski bulunan göz ile hava yollarına yakın yerleşimli lezyonlarda kullanılır.
Venöz malformasyon ne zaman tedavi edilmelidir? Venöz malformasyon kanamaya neden olduğunda, hayati organların işlevini bozacak yerleşimde ya da ekstremiteyi tehdit edecek konumda ise tedavi edilmelidir.
Tedavinin uygun olmadığı ya da çok ciddi önlem alınarak yapılması gereken durumlar, sinirlere yakın yerleşim, derin toplardamarlara direkt açılım, yaygın cilt tutulumu, akciğere pıhtı atma öyküsünün bulunmasıdır.
Venöz malformasyon tedavisi ne kadar sürede yapılır? Venöz malformasyonun boyutuna ve yerleşimine bağlı olarak tek seans ya da bir kaç seansta tedavi edilebilir. Hasta ya da hastanın ailesi ile görüşülürken tüm tedavi ile yeterli küçülmeye rağmen tamamen kaybolmayabileceği ifade edilmeli ve aile yanlış beklentilere sokulmamalıdır. Bununla birlikte genel literatür dikkate alındığında venöz malformasyonun skleroterapi ile tedavisinde, hasta memnuniyeti %91 iken, tam tedavi oranı (total cure) %64.7 olarak bildirilmiştir.
Venöz malformasyonların tedavisinde köpük tedavisi ile yeterli sonuç alınamadığında yerleşimine ve boyutlarına bağlı olarak cerrahi veya ablasyon tedavileri de uygulanabilir.
Venöz Malformasyon Tedavisinin Riskleri Nelerdir?
- Deri nekrozu,
- Hemoglobinüri, idrarda kan gelmesi ya da kan elemanlarının görülmesi
- Sinir hasarlanması
- Derin ven trombozu (DVT)
- Akciğere pıhtı atması, pulmoner emboli
- Bleomycin deri pigmentasyonuna ve akciğer fibrozisine neden olabilir.
Venöz malformasyon tanı ve tedavisinde girişimsel radyoloji önemli bir konuma sahip olup kompleks lezyonlarda multidisipliner yaklaşım ön plana çıkar.
Prof. Dr. Mutlu Cihangiroğlu tarafından düzenlenmiştir.
Güncelleme tarihi 25.12.2025.