Varis Risk Faktörleri Nelerdir?

Varis bir toplardamar hastalığı olup bacaklardaki toplardamarların genişleyerek farklı renk ve çaplarda görünür hale gelmesidir. Toplardamarlarda atardamarlardan farklı olarak kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar kanın kalbe doğru akışında açılır iken geri kaçmasını engellemek amacıyla kapanır. Ancak bu kapakçıklar düzgün çalışmadığında ya da çeşitli nedenlerle işlev göremez hale geldiğinde kan geriye kaçar ve toplardamarların genişlemesine yol açar. Varis belirtileri, sadece bir kozmetik sorun olmayıp aynı zamanda venöz ülserlere kadar gidebilen ilerleyici bir toplardamar hastalığıdır.

Varis risk faktörleri değişken olup bu risk faktörleri bilindiği taktirde varisten korunmak ya da varisin ilerlemesini durdurmak olası olabilmektedir.

Varis gelişiminde risk faktörleri önemlidir. Bu faktörler kapak yetmezliğine yol açıp varislerin gelişimine katkıda bulunabilir:

Cinsiyet

Varisler kadınlarda, erkeklere oranla daha sık görülmektedir. Özellikle hormonal değişiklikler (hamilelik, doğum kontrol hapları kullanımı, menopoz) kadınlarda varis gelişimini artırabilir.

Genetik Faktörler

Ailesinde varis olan kişilerde varis gelişme riski çok daha yüksektir. Genetik faktörler toplardamar kapakçıklarının zayıflamasına ve damarların elastikiyetinin kaybolmasına neden olabilir.

Yaş

Yaşlandıkça genel yıpranmaya bağlı olarak damarların elastikiyeti azalır ve varis oluşumu daha sık ortaya çıkar.

Obezite

Aşırı kilo, karın içinde ve bacaklardaki toplardamarlara basının artmasına neden olur. Bu baskı, toplardamarların akımının yavaşlamasına, damarın genişlemesine ve varis oluşumuna neden olabilir.

Hamilelik

Hamilelik sırasında kadınlarda daha fazla kan üretilir. Aynı zamanda, büyüyen rahim karın içindeki toplardamarlara baskı yapar, bu da kanın bacaklarda, özellikle baldırlarda birikmesine neden olabilir.

Uzun Süre Ayakta Durmak veya Oturmak

Uzun süre ayakta durmayı gerektiren işlerde çalışan, garson, kuaför, cerrah, hemşire gibi mesleklerde varis çok daha sık görülür. Ayakta durmak bacaklardaki kanın geri dönüşünü zorlaştırırken, uzun süre ayak ayak üzerine atarak ya da dizleri kırarar oturmak da kan dolaşımını olumsuz etkiler.

Sigara Kullanımı

Sigara, neredeyse bir çok organımıza zararı bulunmakta olup damar sağlığını da olumsuz etkileyerek damarların daralmasına ve kanın kalbe geri dönüşünün zorlaşmasına neden olabilir. Ayrıca sigara, vücudumuzdaki oksijen miktarını azaltarak damarların beslenmesini de engeller.

Varisten Korunmak için Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Varis gelişimini tamamen engellemek her zaman mümkün olmasa da, alınabilecek bazı önlemler varis hastalığı ortaya çıkmasını geciktirebilir veya belirtileri hafifletebilir:

• Kilo Kontrolü: Obezite yani aşırı kilolar, bacaklardaki damarlara ilave yük bindirir. Varis gelişim riskini azaltmak, yakınmaların şiddetini düşürmek yönünden mutlaka kilo kontrolü yapılmalıdır.
• Düzenli Egzersiz: Egzersiz düzenli yapılarak varis gelişimi engellenebilir. Bacak kaslarını güçlendiren ve kan dolaşımını artıran egzersizler varis riskini de azaltır. Plates, yürüyüş, bisiklet sürme ve yüzme gibi düşük etkili egzersizler, bacaklardaki kan akışını iyileştirir.
• Uzun Süre Ayakta Durmaktan Kaçının: Cerrah, hemşire, öğretmen, kuaför, garson, güvenlik görevlisi, gibi mesleki nedenlerden dolayı uzun süre ayakta durmayan gerektiren meslek sahipleri ara ara bacaklarının uzatıp dinlenmeli ve mümkünse uzun süre ayakta kalmamaya özen göstermelidir. Ayakta kalmanız gereken durumlarda ise sık sık ayak değiştirerek ya da adımlayarak hareket edip bacaklarınızdaki kan dolaşımını teşvik edin. Mesleki risk altındaki bireylerin akşam eve döndüklerinde sırt üstü yatıp bir yere dayamaksızın ayaklarını bir karış yukarıda tutup ayak bileklerini de ileri geri hareket ettirmeleri son derece yararlıdır.
• Hamilelikte varis doğru yönetilmeli, tuz kesilmesi, düzenli egzersiz yapılmalıdır.
• Her banyonun sonunda ayak ve bacaklar soğuk su ile yıkanmalıdır.
• Risk faktörleri yüksek kişiler uzun seyahatlerde varis çorabı kullanmaları önerilir.

Varisten korunmak için düzenli egzersiz yapmak, aşırı kilodan kaçınmak, uzun süre ayakta kalmamak, dar kıyafet ve yüksek topuklu kıyafetlerden kaçınmak önemlidir. Ailesel öyküsü olan ve genetik yatkınlığı bulunan ya da mesleki olarak uzun süre ayakta kalmayı gerektiren meslek sahiplerinin, obez ya da çoklu hamilelik öyküsü olan yani varis riski yüksek kişilerin ya da varise bağlı yakınmaları bulunan hastaların bilgilenmek, Doppler kontrolü ile yetmezlik durumlarının anlaşılması yönünden girişimsel radyolojiye başvurması, varis problemleriyle başa çıkmada çok önemlidir.

Varis risk faktörlerini ve varisten korunma önlemleri öğrenmek özellikle risk altındaki bireyler yönünden son derece önemlidir. Bu sayede varis hastalığından korunulabildiği gibi varisin ilerlemesinin de engellenmesi yönünden önemli katkı sağlamaktadır. Bu bakımdan varisten korunmak varisin tedavisinin uygulanmasından çok daha kolay ve doğru bir yaklaşımdır.