Kanlı idrar, çeşitli nedenlere bağlı olarak idrarda kan gelmesidir. Bir çok nedene bağlı olarak izlenen kanlı idrar, tedavisinde böbrek kökenli cerrahi ya da girişim sonrası gelişen nedenlerde girişimsel radyoloji önemli rol oynamaktadır. Bu yazıda girişimsel radyolojide yapılan embolizasyon tedavisi hakkında detaylı bilgi verilecektir.
Embolizasyon nedir? Embolizasyon sıvı, partikül ya da metalik materyaller kullanılarak damarın kapatılmasıdır.
Kanlı İdrar Neden Olur?
Bir çok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Nedenleri;
- Böbrek enfeksiyonları,
- İdrar yolu enfeksiyonları,
- Böbrek kanseri,
- Börek taşları,
- Mesane kanseri,
- Mesane taşları
- Mesanenin enfeksiyon ya da inflamatuvar hastalıkları,
- Böbrek laparokopik işlemleri,
- Böbrek biyopsisi,
Geçirilmiş Ameliyata Bağlı Kanlı İdrar
Böbrek ameliyatları sırasında, damarlarda hasarlanmaya bağlı erken ya da geç ortaya çıkan kanamalar gelişebilir. Özellikle son dönemlerde laparoskopik cerrahinin yaygınlaşmasına bağlı kanamalar daha sık görülmektedir. Kanamaya neden olan damar çapındaki hasara bağlı olarak kanama erken dönemde ya da geç dönemde ortaya çıkabilir.
Böbrek Nedenli Kanlı İdrar
Laparoskopik olarak yapılan taş çıkarılması operasyonlarında, giriş yolunda böbrek atardamar yaralanması gelişebilir. Bu durumda ameliyattan sonra 2 günden fazla devam eden idrarda kan gelmesi yani hematüri gelişir. Damar yaralanmasına bağlı böbrek içinde yalancı anevrizma ya da atardamar ile toplardamar arasında fistül gelişebilir. Bu durumların en etkin tedavi yöntemi embolizasyon yani damardaki hasarın tıkanarak tedavi edilmesidir.
Kanlı İdrar Nasıl Teşhis Edilir?
Kanlı idrar teşhisinde ilk yöntem tam idrar tahlilidir. Hastanın yakınması bu idrar tahlili ile doğrulanır. Bundan sonrası ikinci tanı yöntemi ultrasonografidir. Ultrasonografi kabacak kaynağın ortaya konmasında yardımcı olur.
Teşhisi doğrulamak için bilgisayarlı tomografi temel tanı aracı olup, kontrast verilmeden yapılan BT ile taş teşhis edilirken, kontrast ile BT anjiyografi yapılarak olası damarsal kanama nedenleri ve yerleşimi de ortaya konabilir. Geç fazlarda da BT ürografi yapılarak idrar yolları değerlendirilir.
Kanlı İdrar Tedavisi
Embolizasyon tedavisi, girişimsel radyoloji bölümlerinde anjiografi ünitesinde kasıktan girilerek uygulanır. Genellikle genel anestezi gerektirmeden, böbrek atardamarına kateter yerleştirildikten sonra damar hasarına mümkün olduğunca mikrokateter ile ulaşılır. Burada amaç tıkama yani embolizasyon tedavisine bağlı böbrek hasarınının mimimumda tutulmasıdır. Tıkayıcı materyal olarak koil denilen metalik sarmallar ya da glue denilen sıvı ajanlar kullanılır.
35 yaşında kadın hasta 15 gün önce sol böbrekten laparoskopik olarak taş çıkarılma ameliyatı geçiriyor. Ameliyattan sonra idrarda kan gelmesi (hematüri) yakınması ile başvuruyor. Sol böbrek anjiografisi erken faz (sol), arteryel fazda sol böbrek alt polde kanama nedeni yalancı anevrizma saptandı (orta, mavi ok). Geç anjiografi fazında yalancı anevrizma daha belirgin olarak izlenmektedir (sağ, mavi ok).
Tedavi amacıyla sol böbrek atardamarında mikrokateter yerleştirildi (sol, mavi ok mikrokateter, kırmızı ok yalancı anevrizma). Mikrokateter içerisinden ayrılabilen koiller (sarmallar) yerleştirildi (orta, sarı ok). Kontrol anjiografisinde sol böbrek alt polde yalancı anevrizmanın dolmadığı ve tamamen kapandığı izlendi (sağ anjiografi görüntüsü).
Kaynaklar;
- Cardiovascular Interventional Radiology 2014; 37:26-36
- Cardiovascular and Interventional Radiology 2010;33:240-250