Anjiografi; Balon Anjioplasti, Stent

ATARDAMAR HASTALIKLARI (PERİFERİK ARTER HASTALIĞI)

Genel Bilgi

Atardamar hastalıkları farklı yaşlarda görülen ve bir çok nedene bağlı olarak gelişen geniş bir hastalık grubudur. Görülme sıklığı toplumdan topluma değişmekle birlikte görülme sıklığı %12-14 dür. Yaşlı populasyonda çok daha sık olup 70 yaş üstünde görülme sıklığı %20' leri bulmaktadır.

Risk  faktörleri sigara kullanımı, yüksek tansiyon ve şeker hastalığıdır. Hastalar rastlantı eseri saptanabildiği gibi yürümede zorluk, bacakta ağrı ile başvurabilir. Bacak ağrısının tipik bulgusu eksersiz ile artıp dinlenme ile azalır.

Atardamar darlık ve tıkanıklıklarının altında yatan temel neden atherosklerotik değişikliklere bağlı lümenin daralmasıdır.  Sıklıkla bacak damarları tutulur. Daha genç hastalarda benzer bulgular gelişmesi durumunda atheroskleroz dışı nedenler damar darlık ve tıkanıklığında araştırılmalıdır.

Periferik Damar tıkanıklık nedenleri;

  •  Atheroskleroz
  • Tromboemboli (Pıhtılaşmaya bağlı tıkanmalar)
  • Travma
  • Vaskülit
  • Kollajen doku hastalıkları 

 Atardamar Darlık ve Tıkanıklıklarında Tanı

Bacaklarda yürümekle artan dinlenmekle azalan yakınmalar ile başvuran hastada bacak ağrısı yapacak diğer kas iskelet ve nörolojik nedenler dikkatli bir muayene ile ekarte edilir. Atardamar hastalığının tanısının konulmasına bir çok radyolojik yöntem kullanılmaktadır. 

Atardamar hastalıklarının tanısının konmasına kullanılan yöntemler;

  • Doppler Ultrasonografi
  • BT (Bilgisayarlı tomografi) anjiografi
  • MR (Manyetik rezonans) anjiografi
  • Dijital subtraksiyon anjiografi (DSA), kateter anjiografi teknikleri kullanılır.  

Doppler Ultrasonografi

Başlangıç değerlendirmede Doppler ultrasonografi kullanılır. Ses dalgaları ile çalışan bu teknikte damar içindeki akım ve yönü yüksek doğrulukla gösterilir. Doppler ultrasonografi bulgular tamamen normal olduğunda başka işlem yapılmasına gerek yoktur. Bu durumda bacak ağrısının damar dışı diğer nedenleri araştırılmalıdır.  

Doppler ultrasonografide damar darlık ve tıkanıklıklarını destekleyen hızlarda ve akım paternlerinde değişiklik saptandığı zaman damarın tedavi planı yönünden bir sonrası ileri görüntüleme yöntemine başvurulmalıdır.

BT Anjiografi

Tüm atardamarların gösterilmesinde yaygın olarak kullanılan bir tekniktir. Bu teknikle karın içinde aortadan başlanarak her iki bacak atardamarları parmak uçlarına kadar gösterilebilir. İşlem BT cihazında kolda kontrast madde denilen ilaç verilerek uygulanır. 

Avantajı damaların hızlı ve doğru görüntülenmesi, damarlardaki kalsifikasyonların ayırt edilebilmesi ve damar darlık ile tıkanıklarının yüksek doğrulukla gösterilebilmesidir.  Damar lümeni ve duvarının aynı anda değerlendirilebilmeside diğer bir avantajıdır. 

Dezavantajları hastaya radyasyon verilmesi, böbrek fonksiyonu bozuk hastalarda kontrast maddenin zararlı olması, yoğun kalsifikasyon içeren küçük damarlarda damar içinin yeterli gösterilememesi ve buna bağlı tıkanıklık düzeyinin net gösterilememesidir. 

MR Anjiografi

Yeni gelişen MR cihazları ile bacak atardamarları yüksek doğrulukla gösterilebilmektedir. İşlem MR cihazinda yine koldan kontrast madde (ilaç) verilerek uygulanır.

Avantajları radyasyon içermemesi, damar kalsifikasyonu-kireçlenmesinin damar lümeninin görüntülenmesini engellememesidir. Aynı anda atardamar ile birlikte çevre yumuşak dokularında değerlendirilebilmesidir.

Dezavantajları ise darlık oranlarının olduklarından daha yüksek görülmesi, BT anjiografiye göre işlemin daha uzun sürmesi, kullanılan kontrast maddenin yine böbreklere zararlı olması, hastanın koopereasyonuna çok bağımlı olması ve hastanın vücudunda MR uyumlu olmayan metal (protez, kurşuk, saçma) ya da kalp pili, işitme cihazı bulunması durumunda uygulanamamasıdır.   

 

ANJİOGRAFİ; KATETER ANJİOGRAFİSİ; DSA

Vücudumuzdaki damarların içine ilaç verilerek damarlar görüntülenmesidir. Verine ilaçlar kontrast madde olarak tanımlanır. Bu kontast madde anjiografide görünür özelliktedir. Kontrast madde damar içinde bulunduğu sırada anjiografide damar görünür hale gelir. Bu yöntemde önce kasık ya da el bileğindeki atardamara (arter) ince iğne ve kılavuz tel yardımıyla girilerek introdüser denilen plastik kılıf yerleştirilir. Bu kılıf damar içine uzanan bir borucuktan oluşup damar dışında kalan kısmında kanın sızmasını engelleyen valfi bulunur. Bu valf hafif itilerek içerisinden daha ince kateter denilen plastik borucukların yerleştirilmesine olanak tanır.

Anjiografide atardamara (arter) giriş aşamaları;

1. Atardamara iç lümeni açık iğne yerleştirilir ve kan gelir 2. İğne içerisinden kılavuz tel gönderilir. 3. Kılavuz tel damar içinde tutulup iğne geri alınır 4. Kılavuz tel üzerinden dilatör ve introdüser yerleştirilir. 5. Kılavuz tel ve dilatör geri alınır. 6. Hedef damara uygun kateter daha uzun yeni bir kılavuz tel yardımıyla plastik kılıf içine yerleştirilir.  

Damar hastalığından şüphelenilen damara ulaşacak şekilden uygun kateterler kılavuz tel yardımıyla damar içerisinden itilerek hedef kesime ulaştırlır. Katererin kasıktan çıkan ve damar dışında uzanan kısmı girişimsel radyolog tarafından kontrol edilir. Bu kısım içerisinden elle ya da otomatik enjektör yardımı ile kontrast madde denilen sıvı ilaçlar verilerek aynı anda anjiografi cihazında görüntü alınır. DSA (dijital subtraksiyon anjiografi) cihazlarında görüntü elde edildiğinde sadece kontrast madde verilen damar görünür iken o kesimden diğer tüm kemik ve yumuşak dokular görüntüden teknik yöntemler kullanılarak çıkarılır. Sadece ağaç dalları görünümünde damarlar izlenir.  

Damar hastalıkları damar darlık (stenoz), tıkanıklık (oklüzyon), balonlaşma (anevrizma), diğer damar hastalıkları (arteriovenöz malformasyon, arteriovenöz fistül) teşhis edilir.  Klasik (Konvansiyonel) anjiyografi, damarla birlikte kemik yapıların görülmesidir. Günümüzde (Dijital subtraksiyon anjiografi =DSA) anjiografide bilgisayar yardımı ile sadece damarların görüntülenmekte alttaki kemik yapıların görüntüden uzaklaştırılması sağlanabilmektedir.  DSA adı verilen bu teknik ile yüksek görüntü kalitesi ve çözünürlük elde edilir.

Anjiografiler; Arteriografiler

  • Serebral anjiografi; Beyin anjiografisi
  • Karotis anjiografi; Servikal; Boyun anjiografisi 
  • El, Kol anjiografisi; Bilateral üst ekstremite anjiografisi;
  • Arkus aorta anjiografisi
  • Torasik aorta anjiografisi
  • Abdominal aorta anjiografisi
  • Çöliak ve mezenterik arter anjiografisi
  • Renal anjiografi; Böbrek anjiografisi
  • Pelvik anjiografi
  • Bilateral alt ekstremite anjiografisi; Tek ya da çift taraflı bacak anjiografisi 



 
Normal Beyin Damarları, ön arka görünümü (SOL), aynı damarların yandan görünümü (SAĞ)

 

Karotis anjiografide damarlardaki darlıklar  

 

 
 Vaskülit – Moya moya hastalığına bağlı beyin damarlarında darlık ve tıkanıklıklar, ön arka anjiografi (SOL), yan -lateral anjiografi görüntüsü (SAĞ) 

 

 
Serebral anevrizma embolizasyon öncesi, anjiografi görünümü (SOL), embolizasyon sırasında koillerin yerleştirilmesi (ORTA), embolizasyon sonrası anevrizma dolumu izlenmemektedir (SAĞ)

 

 

BALON; BALON ANJİOPLASTİ; STENT

Vücut damarlarının darlık ya da tıkanıklıklarının tedavisinde en sık kullanılan teknik balon plasti ya da diğer adıyla balon anjioplastidir. Basitçe çalışmAa mekanizması darlık ya da tıkanıklık kılavuz tel ile geçildikten sonra kılavuz tel üzerinde sönük balon darlık düzeyine getirilir ve belirli boyutta şişirilerek darlık genişletilir. Damar darlık ya da tıkanıklığı bu şekilde tedavi edilmiş olur. Bu kasık atardamarından girilerek direkt damar içinden tedavi edilme teknikleridir. Darlık ve tıkanıkların yerleşimine, damarın çapına, lezyonun (damardaki hastalık) yapısına bağlı olarak balon anjiyoplasti yapılarak ve/veya stent yerleştirilerek damar tedavi edilir.

Stent çeşitli metallerden yapılmış örgülü kafes yapısında tıbbi ekipmandır. Stent kapalı olarak kılavuz tele yüklenir, darlık düzeyine getirildiğinde kasık dışında kalan ekipmanı hareket ettirilerek stent darlık düzeyinde açılır. Bazı damar kesimlerinde direkt stent bazı yerlerde ise balona cevap alınamayan durumlarda darlık ve tıkanıklık düzeylerine stent yerleştirilir. 


Sol kola giden arterde darlık (SAĞ), darlığa yönelik balon Tedavisi (ORTA),  Stent yerleştirilmesi sonrası normal damar görünümü  (SOL) 

ATEREKTOMİ; DAMAR TIRAŞLAMASI

Basitçe damarın traşlanması olarak tanımlanır. Özellikle ileri derecede kireçlenmeye bağlı damar tıkanıklıklarında yararlıdır. Damar tıkanıklığı kılavuz tel ile geçilemediği durumlarda atherektomi cihazları yararlı olur. Damar içerisinden ilerletilerek tıkanıklık olduğu yerde kendi içinden bıçak sistemi çalışarak kireçlenmiş alan temizlenirken normal damar duvarı korunabilmektedir. Bunun dışında laser, ultrasonik titreşim sistemleri de atherektomi amacıyla kullanılabilmektedir. 

 

 

Etiketler:

atardamar; atardamar darlığı; atardamar tıkanıklığı; anjiografi; girişimsel radyoloji; balon; stent; atardamar darlık tedavisi; atardamar tıkanıklık tedavisi; bacakta ağrı; damar tıraşlaması; diyabetik ayak; bacak atardamarı; varis; varis tedavisi; köpük skleroterapi, lazer ile varis tedavisi;

back to top